bł. 9 Męczenników Salezjańskich

Kim byli męczennicy salezjańscy?

Błogosławiony Jan Świerc i jego ośmiu towarzyszy należeli do Towarzystwa św. Franciszka Salezego, czyli salezjanów. Byli kapłanami uformowanymi w duchu św. Jana Bosko, zawsze blisko młodzieży, pracy wychowawczej, duszpasterstwa i codziennej służby. Nie tworzyli grupy politycznej ani wojskowej. Ich „winą” była kapłańska tożsamość, wierność Kościołowi i obecność w środowiskach, które niemiecki nazizm chciał złamać.

Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych wskazuje, że byli ofiarami prześladowania nazistowskiego, które po napaści Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku ze szczególną siłą uderzyło także w Kościół katolicki. W przypadku tych dziewięciu salezjanów Kościół rozpoznał męczeństwo in odium fidei, czyli z nienawiści do wiary.

Okupacja i uderzenie w Kościół

Po rozpoczęciu II wojny światowej niemiecka okupacja Polski szybko przybrała charakter systematycznego niszczenia elit społecznych, kulturalnych i religijnych. Duchowieństwo katolickie znalazło się wśród grup szczególnie narażonych na aresztowania, więzienie, deportację i śmierć. Kapłani byli dla okupanta nie tylko duszpasterzami, ale także ludźmi wpływu, ponieważ uczyli, organizowali życie wspólnot, podtrzymywali nadzieję i bronili godności człowieka.

Salezjanie wpisywali się w tę rzeczywistość w sposób bardzo wyraźny. Ich dzieła opierały się na wychowaniu młodzieży, prowadzeniu szkół, parafii, internatów i domów formacyjnych. Dlatego uderzenie w salezjanów było zarazem uderzeniem w Kościół, polską kulturę i wychowanie młodego pokolenia.

Szczególne znaczenie miało środowisko krakowskich Dębnik. 23 maja 1941 roku gestapo aresztowało grupę salezjanów z domu przy ul. Konfederackiej. Był to początek drogi, która dla wielu z nich zakończyła się w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz. Archidiecezja krakowska podkreśla, że miejsce beatyfikacji – Sanktuarium św. Jana Pawła II na Białych Morzach – nawiązuje także do historii młodego Karola Wojtyły, parafianina z Dębnik i świadka aresztowania sześciu spośród dziewięciu salezjanów-męczenników.

Męczeństwo drogą na ołtarze

Droga męczeństwa tej grupy prowadziła przez więzienia i obozy koncentracyjne. Ośmiu spośród dziewięciu błogosławionych zginęło w Auschwitz, natomiast jeden – bł. Franciszek Miśka – w Dachau. Ich śmierć nie była przypadkowym skutkiem wojennego chaosu. Kościół uznał, że chodziło o męczeństwo za wiarę.

Sprawa beatyfikacji ks. Jana Świerca i ośmiu towarzyszy została włączona do szerszego procesu drugiej grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej. Proces ten rozpoczął się 17 września 2003 roku i obejmował łącznie 122 Sługi Boże. Po kilku latach pracy, 24 maja 2011 roku w Pelplinie zamknięto etap diecezjalny, a zgromadzoną dokumentację przekazano do Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w Rzymie.

Kolejnym ważnym krokiem było opracowanie i przekazanie dokumentu Positio. Nastąpiło to 21 lipca 2022 roku. Relatorem sprawy został o. Szczepan Tadeusz Praśkiewicz OCD, natomiast funkcję postulatora pełni ks. Pierluigi Cameroni SDB, postulator generalny do spraw kanonizacyjnych Rodziny Salezjańskiej. W pracach wspierał go dr Mariafrancesca Oggianu.

28 marca 2023 roku konsultorzy historycy Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych wydali pozytywną opinię dotyczącą Positio suppletiva super martyrio. Dokument odnosił się do męczeństwa ks. Jana Świerca i ośmiu jego towarzyszy, którzy zostali zamordowani w niemieckich obozach w latach 1941–1942.

Decydujący etap nastąpił 24 października 2025 roku. Tego dnia papież Leon XIV polecił opublikować Dekret o męczeństwie i włączyć go do akt Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych. Beatyfikacja Jana Świerca i 8 Towarzyszy odbyła się 6 czerwca 2026 roku w Krakowie. Z ramienia papieża Leona XIV uroczystości przewodniczył kard. Marcello Semeraro, prefekt Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych. Wspomnienie liturgiczne 9 Męczenników Salezjańskich zostało ustanowione na 23 maja.