św. Bartłomieja Capitanio

Dziecko z Lovere

Święta Bartłomieja Capitanio urodziła się 13 stycznia 1807 roku w Lovere, niedaleko Bergamo (Włochy), jako córka Modesta Capitanio i Katarzyny Canossi. Dorastała w środowisku, w którym wiara nie była tylko sprawą prywatnej pobożności, ale sposobem patrzenia na codzienne obowiązki, rodzinę i ludzi potrzebujących pomocy.

Po nauce elementarnej trafiła jako jedenastoletnia dziewczynka do klarysek w Lovere. Tam rozwijała zdolności, formowała charakter i zdobywała przygotowanie do pracy nauczycielskiej. W 1822 roku uzyskała dyplom nauczycielki asystentki, a następnie rozpoczęła pracę z najmłodszymi uczennicami. Już wtedy widać było, że jej wrażliwość nie zatrzyma się na samej nauce. Bartłomieja umiała dostrzec w dziewczętach nie tylko uczennice, ale osoby, które potrzebują uwagi, prowadzenia i bezpieczeństwa. Ta intuicja stała się jednym z najważniejszych rysów jej późniejszego dzieła.

Szkoła, oratorium i praca z dziewczętami

Po powrocie do domu w 1824 roku Bartłomieja nie porzuciła pracy wychowawczej. W następnym roku otworzyła małą szkołę w rodzinnym domu, przeznaczoną zwłaszcza dla ubogich dziewcząt. Nie chodziło jej jedynie o przekazywanie wiedzy. Chciała pomagać młodym ludziom dojrzewać duchowo, moralnie i życiowo.

W rodzinnej miejscowości rozwijała także inicjatywy religijne i wychowawcze takie jak oratorium, Sodalicję Mariańską oraz stowarzyszenie pod wezwaniem św. Alojzego Gonzagi. Źródła podkreślają, że już jako bardzo młoda kobieta potrafiła łączyć energię, zdolności organizacyjne i głęboką troskę o młodzież.

W 1824 roku opracowała pierwszy zarys osobistej reguły życia. Dwa lata później, w czasie jubileuszu, podjęła program pracy nad sobą, który jej kierownik duchowy, ks. Angelo Bosio, odczytywał jako znak szczególnej pobożności i dojrzałości. Nie była to pobożność oderwana od świata. Przeciwnie, im głębiej Bartłomieja Capitanio żyła Bogiem, tym uważniej patrzyła na potrzeby ludzi.

Ślub czystości i świecka droga służby

Bartłomieja pragnęła życia całkowicie oddanego Bogu. Ponieważ rodzina sprzeciwiała się jej wstąpieniu do klasztoru, złożyła prywatny ślub dozgonnej czystości i jako osoba świecka kontynuowała pracę apostolską. Ten wybór nie zamknął jej w samotności. Stał się raczej źródłem wolności, dzięki której mogła coraz pełniej poświęcać się nauczaniu, wychowaniu i pomocy ubogim. Jej życie miało także wymiar intelektualny i duchowy. Prowadziła obfitą korespondencję, w której podejmowała tematy duchowe. Część jej listów została później zebrana i opublikowana.

Spotkanie z Wincencją Gerosą

Decydującym momentem w jej drodze było spotkanie z Marią Katarzyną Gerosą, późniejszą św. Wincencją Gerosą. Wincencja była starsza, bardziej nieśmiała, ale miała środki materialne i ogromną wrażliwość na biedę. Bartłomieja wnosiła młodzieńczy zapał, wizję i pedagogiczne doświadczenie. Razem stworzyły zespół, w którym różne temperamenty zaczęły służyć temu samemu celowi.

Bartłomieja pracowała również w małym szpitalu dla ubogich w Lovere, związanym z rodziną Gerosa. Tam dojrzewało jej przekonanie, że potrzeby ludzi są większe niż możliwości pojedynczych osób. Widziała chorych, biednych, dzieci bez opieki i dziewczęta potrzebujące formacji. Dlatego zaczęła myśleć o wspólnocie, która połączy modlitwę z dziełami miłosierdzia.

Początek Sióstr Miłości z Lovere

W czasie rekolekcji w Sellere w 1829 roku Bartłomieja napisała reguły przyszłej instytucji. Do współpracy pozyskała Wincencję Gerosę. Nie wszystko układało się jednak łatwo. Pojawiły się trudności rodzinne, urzędowe i finansowe. Mimo to w listopadzie 1832 roku zakupiono Casa Gaia, dawny opuszczony budynek, który ludzie zaczęli nazywać „Conventino”. 21 listopada 1832 roku odbyła się uroczystość powstania instytutu.

Tak narodziło się dzieło znane jako Siostry Miłości z Lovere, dziś Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia Świętych Bartłomiei Capitanio i Wincencji Gerosy, albo też bardziej potocznie Siostry Dzieciątka Maryi. Wspólnota opierała się na duchu miłosierdzia i podejmowała konkretne zadania, takie jak darmowa szkoła dla dziewcząt z ludu, opieka nad sierotami, spotkania formacyjne, pomoc moralna i materialna oraz troska o chorych ubogich. Tradycja zgromadzenia podkreśla, że Bartłomieja i Wincencja nie działały obok siebie przypadkowo. Ich wspólne dzieło było odpowiedzią na potrzeby ludzi, których spotykały w Lovere i okolicy.

Krótkie życie, trwałe dzieło

Bartłomieja nie cieszyła się długo owocami swojej fundacji. Zmarła 26 lipca 1833 roku w Lovere na gruźlicę. Po jej śmierci dzieło mogło się załamać, jednak kontynuowała je św. Wincencja Gerosa. W 1840 roku zgromadzenie otrzymało aprobatę Stolicy Apostolskiej, a z czasem rozwinęło się daleko poza Lovere.

Bartłomieja została beatyfikowana 30 maja 1926 roku przez papieża Piusa XI. Ojciec Święty Pius XII kanonizował ją 18 maja 1950 roku, razem ze św. Wincencją Gerosą. W ten sposób Kościół potwierdził świętość dwóch kobiet, których wspólna odpowiedź na biedę i cierpienie stała się początkiem trwałej rodziny zakonnej.