biskup, męczennik
Wspomnienie w Martyrologium Romanum:
16 lipca
Życiorys św. Atenogenesa z Sebasty
Święty Atenogenes, biskup Sebasty w Armenii (dzisiejsze Sivas w Turcji), oddał życie za Chrystusa w czasach brutalnych prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Dioklecjana, około roku 303. Wraz z dziesięcioma swoimi duchowymi synami – uczniami i towarzyszami modlitwy – poniósł śmierć męczeńską za odmowę złożenia ofiary pogańskim bożkom.
Zgodnie z tradycją, Atenogenes mieszkał w niewielkim klasztorze w pobliżu Sebasty, gdzie prowadził życie pełne modlitwy i duchowego przewodnictwa. Gdy namiestnik Filomach nakazał aresztowanie chrześcijan, jego żołnierze pochwycili uczniów biskupa. Gdy Atenogenes dowiedział się o tym, udał się do miasta, by ich bronić stając przed sędzią jako ich pasterz i obrońca.
W więzieniu Atenogenes nie tylko dodawał odwagi swoim uczniom, lecz również z mocą wyznał namiestnikowi, który zabitych chrześcijan nazywał poległymi: Ci, których nazywasz poległymi, żyją w niebie.
Po straszliwych torturach, najpierw stracono jego uczniów, a następnie poddano cierpieniom samego biskupa. Jego ostatnim życzeniem było umrzeć na terenie własnego klasztoru – życzenie to zostało spełnione. Idąc na śmierć, śpiewał hymn ku czci Trójcy Świętej – Phos Hilaron (O Radosne Światło). Według starożytnych Acta, tuż przed egzekucją usłyszał słowa Zbawiciela, niczym skruszony łotr na krzyżu: Dziś będziesz ze Mną w Raju.
Martyrologium Hieronimiańskie wspominało Atenogesa z Sebasty 24 lipca. W tradycji greckiej i syryjskiej święto obchodzono 16 lub 17 lipca, natomiast nowe Martyrologium Romanum jako oficjalną datę wspomnienia przyjęło dzień 16 lipca.
Warto też wspomnieć, że w prawosławiu św. Atenogenes nosi tytuł hieromęczennik, czyli duchowny (kapłan lub biskup), który poniósł śmierć męczeńską za wiarę w Chrystusa w odróżnieniu od innych męczenników, którzy nie byli duchownymi. Nazywany jest także chorepiscopus, to znaczy biskup opiekujący się terenami wiejskimi, podległy głównemu biskupowi miasta.
Czy wiesz, że…
Hymn Phos Hilaron to jeden z najstarszych znanych chrześcijańskich hymnów, który do dziś jest używany w liturgii prawosławnej i niektórych Kościołach zachodnich? Święty Bazyli Wielki wspomina ten hymn w swoim traktacie O Duchu Świętym, mówiąc, że już w jego czasach był on starożytny i uświęcony tradycją. I chociaż nie ma pewności, czy św. Atenogenes był autorem tekstu, to tradycja liturgiczna mocno łączy go z tym hymnem jako pierwszego, który go śpiewał w chwili męczeństwa.
Hymn O radosne Światło
Światło radosne chwały Twego Ojca
Nieśmiertelnego, który mieszka w niebie,
O Jezu Chryste!
Otośmy doszli do zachodu słońca.
I oglądamy blask wieczornej zorzy
Śpiewając Trójcy.
Ty jesteś godzien teraz i na wieki,
Aby sławiono czystym głosem Ciebie,
O Synu Boży!
Dajesz nam życie, przeto wszechświat cały
Składa Ci hołdy i wychwala Ojca
Z Duchem Najświętszym! Amen.
Modlitwa do św. Atenogenesa z Sebasty
Wszechmogący, wieczny Boże, z Twoją pomocą święty Atenogenes, biskup, aż do śmierci walczył w obronie wiary, spraw za jego wstawiennictwem, abyśmy z miłości ku Tobie cierpliwie znosili wszelkie przeciwności i ze wszystkich sił dążyli do Ciebie, bo Ty jesteś prawdziwym życiem. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.
Galeria zdjęć
