bł. Anastazy Pankiewicz

Błogosławiony Anastazy Pankiewicz (imię chrzestne Jakub) urodził się 7 sierpnia 1882 roku w Nagórzanach koło Sanoka (Polska) w wielodzietnej rodzinie rolniczej. Od najmłodszych lat wyróżniał się pracowitością oraz głęboką religijnością. W 1900 roku zdecydował się wstąpić do Zakonu Braci Mniejszych we Lwowie. Cztery lata później złożył śluby wieczyste, a następnie po studiach teologicznych w Krakowie i we Lwowie przyjął 1 lipca 1906 roku święcenia kapłańskie.

Od początku łączył gorliwość duszpasterską z talentem organizacyjnym. Najpierw głosił kazania w Wieliczce, później formował nowicjuszy we Włocławku oraz kleryków we Lwowie. Pełnił również funkcję kapelana sióstr bernardynek w Krakowie, administratora parafii Dżurków koło Kołomyi, a w czasie I wojny światowej służył jako kapelan wojskowy i duszpasterz Polonii na Węgrzech. Każde z tych zadań traktował jako misję.

Szczególny rozdział jego życia rozpoczął się w 1919 roku, gdy objął urząd gwardiana klasztoru św. Bernardyna w Krakowie. Przeprowadził gruntowny remont kościoła, a ponadto udostępnił teren pod budowę seminarium duchownego dla diecezji częstochowskiej. Równocześnie prowadził rekolekcje i misje ludowe, między innymi w Łodzi i na Podlasiu, a także opiekował się Trzecim Zakonem św. Franciszka.

Jednak prawdziwą pasją ojca Anastazego stało się wychowanie młodzieży. W 1930 roku, za zgodą biskupa łódzkiego Wincentego Tymienieckiego, kupił parcelę na przedmieściach Łodzi. Następnie, dzięki ofiarności wiernych oraz wsparciu Polonii kanadyjskiej, wzniósł klasztor, tymczasowy kościół św. Elżbiety oraz Ogólnokształcące Męskie Gimnazjum. Szkoła nie tylko kształciła, lecz przede wszystkim formowała charaktery. Po latach placówka przyjęła jego imię.

Co więcej, planując rozwój dzieła wychowawczego, powołał do życia Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla. Nowa wspólnota, zakorzeniona w duchowości franciszkańskiej, podjęła działalność charytatywną i wychowawczą. Siostry wspierały ubogie rodziny, pomagały samotnym matkom i angażowały się w edukację dziewcząt. Choć zgromadzenie kanonicznie erygowano dopiero w 1959 roku, jego duchowym ojcem pozostał bł. Anastazy.

Wybuch II wojny światowej brutalnie przerwał rozwój tych dzieł. Niemcy zajęli klasztor w Łodzi i zamienili go na magazyny oraz stajnie. Mimo to ojciec Anastazy nie opuścił powierzonych sobie wiernych. Zamieszkał w pobliżu kościoła i nadal potajemnie posługiwał. W październiku 1941 roku gestapo aresztowało go i wywiozło do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Dachau.

W maju 1942 roku wpisano go na listę więźniów starych i niezdolnych do pracy, co w realiach obozu oznaczało wyrok śmierci. 20 maja wraz z innymi kapłanami załadowano go do specjalnego samochodu (ruchomej komory gazowej) przeznaczonego do uśmiercania więźniów spalinami. Wchodził do pojazdu jako jeden z ostatnich. Gdy próbował pomóc brutalnie popędzanemu współwięźniowi, esesman z impetem zatrzasnął metalowy właz, odcinając mu obie dłonie. Według relacji ks. Stefana Stępnia ksiądz Anastazy mógł umrzeć wskutek wykrwawienia jeszcze w drodze do Hartheim koło Linzu. Inne przekazy dopuszczają jednak możliwość, że zginął uduszony spalinami. Tego dnia powiedział: Jestem spokojny i gotowy na śmierć. Jego ciało zostało skremowane, a prochy najprawdopodobniej rozsypano w pobliżu zamku Hartheim.

Ojciec Święty Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym 13 czerwca 1999 roku w gronie 108 męczenników II wojny światowej. Główne miejsca kultu bł. Anastazego Pankiewicza znajdują się w Łodzi, Krakowie oraz w rodzinnych stronach błogosławionego. Szczególną rolę odgrywa kościół i klasztor pw. św. Elżbiety Węgierskiej w Łodzi, który ufundował. W świątyni umieszczony jest jego wizerunek i tablica pamiątkowa, a jego imię nosi pobliskie Katolickie Liceum i Gimnazjum. Pamięć o nim pielęgnuje również kościół św. Bernardyna w Krakowie oraz parafia św. Mikołaja w Nowotańcu.