św. Maria Franciszka od Pięciu Ran

Dziewczyna z Dzielnicy Hiszpańskiej

Święta Maria Franciszka od Pięciu Ran (w świecie Anna Maria Rosa Nicoletta Gallo) przyszła na świat 25 lub 26 marca 1715 roku w Neapolu w rodzinie drobnych rzemieślników i handlarzy. Dorastała w słynnych Quartieri Spagnoli – Dzielnicy Hiszpańskiej, gęsto zaludnionej części Neapolu, pełnej zarówno trudnych warunków społecznych, jak i intensywnego życia religijnego. Jej ojciec Franciszek Gallo prowadził niewielką działalność związaną z wyrobem i sprzedażą pasmanterii. W domu pracowano między innymi przy złotych niciach i ozdobnych taśmach, a Anna Maria od młodości uczestniczyła w tej pracy. Rodzinna codzienność nie należała do łatwych. Źródła opisują ojca jako człowieka surowego i gwałtownego. Anna Maria doświadczała z jego strony presji i złego traktowania, szczególnie gdy jej własne plany zaczęły rozmijać się z tym, czego oczekiwała rodzina.

Zamiast małżeństwa wybrała konsekrację

Kiedy miała szesnaście lat, ojciec chciał wydać ją za zamożnego młodego człowieka. Anna Maria odmówiła. Chciała poświęcić życie Bogu, ale jej sytuacja nie pozwalała na zwyczajną drogę do klasztoru ponieważ rodziny nie było stać na posag wymagany wówczas przy przyjmowaniu kobiet do wielu wspólnot zakonnych. Wybrała więc inną formę życia religijnego.

8 września 1731 roku przyjęła habit tercjarki związanej z franciszkańską reformą św. Piotra z Alkantary i nowe imię: Maria Franciszka od Pięciu Ran Jezusa Chrystusa. Pozostała osobą żyjącą poza klauzurą. Należała do kobiet nazywanych w ówczesnym Neapolu bizzoche – prowadzących intensywne życie religijne, noszących habit i podejmujących zobowiązania duchowe, ale funkcjonujących pośród świeckiego społeczeństwa. Jej nowe imię dobrze wyrażało kierunek duchowości. Maria Franciszka szczególną czcią otaczała Mękę Chrystusa, krzyż i pięć ran Zbawiciela.

Wiara bez klasztornych murów

Droga Marii Franciszki różniła się od życia zakonnic zamkniętych w klasztorach. Pozostawała pośród mieszkańców Neapolu, a dzięki temu jej duchowość rozwijała się w samym środku codzienności miasta. Modlitwę i praktyki pokutne łączyła z pomocą ludziom potrzebującym. Źródła wspominają jej kontakty z ubogimi i chorymi, a także osoby, które przychodziły do niej po radę i duchowe wsparcie. Z czasem zaczęła otaczać ją opinia osoby prowadzącej wyjątkowo głębokie życie religijne.

Jednocześnie nie wszyscy patrzyli na nią życzliwie. Jej sposób życia budził podejrzenia, a kobiety prowadzące podobną formę konsekracji bywały oceniane z dużą nieufnością. Maria Franciszka doświadczała konfliktów, oskarżeń i niezrozumienia nie tylko ze strony otoczenia, ale również niektórych duchownych. To właśnie cierpliwość wobec przeciwności stała się później jednym z elementów szczególnie podkreślanych w ocenie jej życia przez Kościół.

Pięć Ran i doświadczenia mistyczne

Z Marią Franciszką łączono również doświadczenia mistyczne. W przekazach dotyczących jej życia pojawiają się ekstazy, proroctwa oraz niezwykłe doświadczenia związane z Męką Chrystusa. Starsza tradycja franciszkańska mówi również o stygmatach, które – według przekazów – nie miały być na jej prośbę widoczne na zewnątrz. Szczególnie w piątki oraz podczas Wielkiego Postu miała przeżywać cierpienia związane z męką Jezusa.

Dom przy Vico Tre Re a Toledo

Ważnym miejscem ostatniej części życia Marii Franciszki stał się niewielki dom przy Vico Tre Re a Toledo w Dzielnicy Hiszpańskiej. Około trzydziestego ósmego roku życia zamieszkała tam wraz z inną tercjarką, Marią Felicją, w domu kapłana Jana Pessiriego, który był jej kierownikiem duchowym. Spędziła tam około 38 lat, aż do śmierci. Nie był to klasztor – budynek zachował charakter zwykłego neapolitańskiego mieszkania. Dziś jej dawne mieszkanie tworzy część Sanktuarium św. Marii Franciszki od Pięciu Ran i pozostaje jednym z miejsc żywego kultu w Neapolu.

Święta i słynne krzesło

W domu Marii Franciszki zachowało się krzesło, na którym – zgodnie z tradycją – siadała w okresach szczególnego cierpienia. Z czasem rozwinął się wokół niego charakterystyczny dla Neapolu zwyczaj religijny. Kobiety mające trudności z poczęciem dziecka przychodzą do sanktuarium, siadają na krześle i proszą świętą o wstawiennictwo.

Ten zwyczaj należy traktować jako formę pobożności ludowej, a nie jako dowód istnienia formalnie ogłoszonego przez Kościół patronatu.

Do końca w swoim Neapolu

Maria Franciszka całe życie pozostała mocno związana z miastem, w którym przyszła na świat. Zmarła w Neapolu 6 października 1791 roku, mając 76 lat. Jej śmierć wywołała duże poruszenie. Według źródeł podczas uroczystości pogrzebowych zgromadził się wielki tłum, a wielu ludzi próbowało zdobyć przedmioty należące do zmarłej jako relikwie. Pierwotnie pochowano ją w kościele Santa Lucia al Monte. W 2001 roku jej ciało przeniesiono do sanktuarium urządzonego przy domu w Vico Tre Re a Toledo, w którym spędziła wiele lat.

Pierwsza kanonizowana neapolitanka

Opinia świętości była tak silna, że przygotowania do procesu rozpoczęto już niedługo po jej śmierci. Droga do oficjalnego wyniesienia na ołtarze trwała jednak kilkadziesiąt lat. Papież Grzegorz XVI ogłosił ją błogosławioną w 1843 roku. 29 czerwca 1867 roku papież Pius IX kanonizował Marię Franciszkę od Pięciu Ran w Bazylice Watykańskiej. Maria Franciszka stała się pierwszą kanonizowaną kobietą pochodzącą z Neapolu.

Martyrologium Romanum wspomina ją 6 października, wskazując na jej przynależność do Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, cierpliwość w cierpieniu, pokutę oraz miłość Boga i ludzi.