bł. Edward Grzymała

Młodość i droga do kapłaństwa

Błogosławiony Edward Grzymała urodził się w 1906 roku w Kołodziążu koło Węgrowa na Podlasiu (Polska). Początkowo uczył się w domu rodzinnym, a następnie przez rok uczęszczał do Szkoły Handlowej Z. Maciejowskiego w Warszawie. W 1922 roku przeniósł się do Gimnazjum Ziemi Kujawskiej we Włocławku, gdzie cztery lata później uzyskał świadectwo dojrzałości. W tym samym roku rozpoczął formację i studia w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku. Święcenia kapłańskie przyjął 14 czerwca 1931 roku.

Studia i posługa kapłańska

Jesienią tego samego roku wyjechał do Rzymu, gdzie na Uniwersytecie Gregoriańskim podjął specjalistyczne studia z prawa kanonicznego. Zwieńczył je doktoratem przygotowanym na podstawie rozprawy poświęconej zagadnieniom prawa małżeńskiego. Równocześnie pogłębiał znajomość języka łacińskiego, a jako wolny słuchacz uczestniczył w zajęciach z biblistyki.

Po powrocie do Polski przez krótki czas zastępował wikariusza w Lipnie. Następnie pracował jako prefekt w gimnazjum w Koninie, a później został wikariuszem w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kaliszu. Pod koniec sierpnia 1938 roku przeniesiono go do Włocławka. Posługiwał tam jako kapłan, pracował w sądzie biskupim, a po wybuchu wojny został mianowany wikariuszem generalnym diecezji.

Duszpasterstwo w czasie okupacji

Po zajęciu Włocławka przez wojska niemieckie ks. Edward Grzymała, którego okupanci poszukiwali z nazwiska, schronił się w Aleksandrowie Kujawskim. Zamieszkał u sióstr służebniczek pleszewskich i stamtąd prowadził działalność duszpasterską w okolicy. Potajemnie docierał również do Włocławka, by nadal służyć tamtejszym wiernym.

Dachau i męczeńska śmierć

26 sierpnia 1940 roku został aresztowany przez Niemców. Najpierw trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, a następnie do Dachau. Nawet w warunkach obozowego wyniszczenia nie rezygnował z kapłańskiej posługi. Gdy tylko nadarzała się sposobność, wygłaszał dla niewielkich grup współwięźniów krótkie konferencje, łącząc treści teologiczne ze słowami otuchy i umocnienia.

Podczas jednej z takich konferencji, wygłoszonej w uroczystość Najświętszego Imienia Jezus, został przyłapany, pobity i skopany. Jak wspominał ks. Stefan Biskupski, przyjął to cierpienie ze spokojem, mówiąc, że jest szczęśliwy, iż mógł cierpieć dla Imienia Jezus.

Wyczerpany pobytem w obozie został zakwalifikowany do transportu więźniów uznanych za niezdolnych do pracy. 10 sierpnia 1942 roku wywieziono go z Dachau na śmierć. Część źródeł wskazuje jako miejsce jego śmierci ośrodek zagłady w Hartheim, jednak dokładne okoliczności i chwila śmierci nie są w pełni potwierdzone.

Papież Jan Paweł II beatyfikował ks. Edwarda Grzymałę 13 czerwca 1999 roku w Warszawie, zaliczając go do grona 108 Męczenników II wojny światowej. Martyrologium Romanum wspomina bł. Edwarda Grzymałę w rocznicę jego śmierci, natomiast wspólne wspomnienie 108 męczenników przypada w Polsce 12 czerwca.