św. Męczennicy z Lentini (3 osoby)

Źródło tradycji o trzech braciach

Historia świętych Męczenników z Lentini to historia trzech braci Alfiusza, Filadelfiusza i Cyryniusza. Opiera się ona przede wszystkim na późnym przekazie hagiograficznym. Badacze łączą go z rękopisem powstałym około 960 roku, napisanym po grecku przez mnicha Bazylego, najprawdopodobniej bazylianina. Tekst miał powstać w środowisku dobrze znającym Lentini, ponieważ zawiera szczegółowe opisy miejsc, tradycji i zwyczajów tamtejszej wspólnoty.

Rękopis, pochodzący z klasztoru w Grottaferrata pod Rzymem, przechowywany jest w Bibliotece Watykańskiej pod sygnaturą 1591. To właśnie z niego pochodzi zasadniczy zrąb opowieści o narodzinach braci, ich przesłuchaniach, drodze przez Italię i Sycylię oraz męczeństwie w Lentini. Warto jednak pamiętać, że tekst powstał kilka stuleci po opisywanych wydarzeniach, dlatego należy czytać go jako świadectwo dawnej tradycji i kultu, a nie jako współczesny dokument procesowy.

Vaste, Rzym, Pozzuoli i Sycylia

Według tradycji Alfiusz, Filadelfiusz i Cyryniusz urodzili się w Vaste, miejscowości leżącej dziś w prowincji Lecce. Ich rodzicami mieli być chrześcijanie: Witalis, człowiek z rodziny patrycjuszowskiej, oraz Benedykta, która również pojawia się w przekazach jako świadek wiary.

Opowieść hagiograficzna wpisuje los trzech braci w czas prześladowań chrześcijan za cesarza Decjusza w III wieku. Władza rzymska oczekiwała od mieszkańców imperium gestów lojalności wobec religii państwowej, a odmowa składania ofiar bóstwom rzymskim mogła narazić chrześcijan na represje. Właśnie w takim kontekście tradycja umieszcza aresztowanie i męczeńską drogę trzech braci.

Tradycja mówi, że zostali zatrzymani w Vaste, przesłuchani przez Nigelliona, a następnie przewiezieni do Rzymu. Później mieli trafić do Pozzuoli, a stamtąd na Sycylię, gdzie ostatecznie stanęli przed Tertullusem, rzymskim urzędnikiem związanym z Lentini.

Data męczeństwa w tradycji

Martyrologium Romanum ujmuje świętych Alfiusza, Filadelfiusza i Cyryniusza jako męczenników z III wieku. W niektórych źródłach pojawiają się jednak dokładniejsze daty: 251 albo 253 rok. Ponieważ przekazy nie są jednolite, przypuszcza się, że bracia ponieśli śmierć męczeńską za cesarza Decjusza, około 250 roku. W kalendarzu kultu utrwalił się dzień 10 maja, obchodzony szczególnie uroczyście w Lentini i innych miejscach związanych z trzema braćmi.

Lentini – miejsce męczeństwa

Kulminacją tradycyjnej opowieści jest Lentini na Sycylii. Tam bracia mieli zostać poddani kolejnym przesłuchaniom i torturom, a następnie skazani na śmierć. Alfiuszowi wyrwano język, Filadelfiusz został spalony na rozgrzanej kracie, a Cyryniusz zginął zanurzony w rozgrzanej cieczy.

Po śmierci ich ciała miały zostać porzucone w miejscu zwanym Strobilio, a następnie wydobyte i pochowane przez Teklę, Justynę oraz grupę chrześcijan. Tradycja łączy późniejszy kult męczenników z grotą i miejscem, nad którym wzniesiono świątynię ku ich czci. Do dziś Lentini obchodzi ich uroczystości 9, 10 i 11 maja.

Kult, który przekroczył granice Lentini

Święci Męczennicy z Lentini są szczególnie mocno obecni w pobożności wschodniej Sycylii. Ich kult rozwinął się w Lentini, Trecastagni, San Fratello, Sant’Alfio i innych miejscowościach. W tradycji lokalnej są patronami wspólnot, które zachowały pamięć o ich męczeństwie przez liturgię, procesje, sanktuaria i przekazy rodzinne. Ich historia nie jest łatwa do odtwórczego opisania w każdym szczególe. Jest jednak czytelna w tym, co najważniejsze: Kościół zachował pamięć o trzech młodych chrześcijanach, których wierność stała się częścią duchowej mapy Sycylii.