św. Gerold

Upadek, który stał się początkiem

Święty Gerold, znany również jako Gerold z Saksonii, Gerold z Einsiedeln, Gerold z Großwalsertal oraz Gerold z Vorarlbergu, żył w X wieku i wywodził się z saksońskiej szlachty. Według części źródeł był tożsamy z Adamem – możnowładcą zamieszanym w spisek przeciw królowi Ottonowi I.

1 stycznia 949 roku Otton I przywrócił Adamowi skonfiskowane dobra na terenach dzisiejszego Vorarlbergu. W dokumencie określił go mianem vir Dei – „męża Bożego”. To sformułowanie sugeruje głęboką przemianę duchową. Chociaż źródła nie nazywają go mnichem, tradycja podkreśla, że porzucił dawne życie i oddał się służbie Bogu. Co więcej, późniejsza tradycja z XV wieku podaje, że aby uniknąć rozpoznania, przyjął imię Gerold i osiadł w odosobnionej dolinie Wals w Alpach. Tam prowadził surowe życie pustelnicze, oddając się modlitwie oraz pokucie.

Związek z klasztorem w Einsiedeln

Gerold nie tylko wybrał samotność, lecz także przekazał swój majątek benedyktyńskiemu opactwu w Einsiedeln w Szwajcarii. Ponadto z klasztorem związali się jego dwaj synowie Cuno oraz Ulryk. Zgodnie z tradycją ojciec skierował ich do życia zakonnego. Cuno miał pełnić funkcję dziekana, natomiast Ulryk był kustoszem. Po śmierci Gerolda obaj udali się do Friesen (dzisiejsze St. Gerold), gdzie zakończyli życie. W XVII wieku klasztor w Einsiedeln zaczął czcić ich jako błogosławionych, ale nowe Martyrologium Romanum ich nie wspomina.

Śmierć i rozwój kultu

Św. Gerold zmarł śmiercią naturalną 16 kwietnia 978 roku, choć źródła podają różne daty. Najstarsze nekrologi z Einsiedeln wspominają Gerolda właśnie 16 kwietnia, inne przekazy wskazują 10 kwietnia. Ostatecznie jednak jego wspomnienie liturgiczne ustalono na 19 kwietnia – i tego dnia Kościół czci go do dziś.

Już w XIV wieku wierni oddawali mu cześć jako świętemu. W 1378 roku konsekrowano ołtarz ku jego czci, co potwierdza rozwinięty kult. Następnie w 1663 roku dokonano ekshumacji jego szczątków. Co istotne, jego kielich do dziś przechowuje klasztor w Einsiedeln. Miejsce jego pustelni, pierwotnie nazywane Friesen, od 1340 roku nosi nazwę St. Gerold.

Ikonografia i legenda

W tradycji ludowej pojawiają się także motywy symboliczne. Według przekazu święty ślubował osiąść tam, gdzie osioł niosący jego dobytek uklęknie. Dlatego w ikonografii często towarzyszy mu osioł. Z kolei niedźwiedź, który miał pomagać mu przy budowie celi, symbolizuje harmonię świętego z naturą. Najczęściej przedstawia się go jako pielgrzyma z kapeluszem i laską, a czasem również w towarzystwie dwóch synów w benedyktyńskich habitach.