św. Makary Armeński

Pochodzenie i biskupia godność

Święty Makary, zwany Armeńskim lub z Antiochii, najprawdopodobniej urodził się w Armenii między 940 a 960 rokiem. Tradycja wskazuje, że pochodził ze szlachetnego rodu. Co więcej, przekazy hagiograficzne podają, iż objął urząd biskupa Antiochii – być może Antiochii Pizydyjskiej lub Syryjskiej. Jednak zamiast korzystać z prestiżu i władzy, zapragnął życia bardziej radykalnego. Dlatego powierzył swoją diecezję wikariuszowi i wyruszył w pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Ten krok świadczył o jego głębokim pragnieniu duchowej doskonałości.

Droga przez Wschód i Zachód

Makary przemierzył Azję Mniejszą, Grecję oraz Italię. Następnie dotarł do Jerozolimy, gdzie przyjął go patriarcha Jan. Jednak jego pobyt nie przebiegł spokojnie. Według tradycji padł ofiarą napaści i cudem uniknął śmierci. W konsekwencji postanowił nie wracać do Antiochii. Zamiast tego udał się do Europy. Po długiej wędrówce w 1011 roku dotarł do Gandawy we Flandrii, na terenie dzisiejszej Belgii.

Ostatni rok w Gandawie

Mnisi z opactwa św. Bawa przyjęli go z życzliwością. Szybko dostrzegli jego pokorę, skupienie i duchową głębię. Makary zamieszkał w klasztorze, gdzie prowadził życie modlitwy i kontemplacji. Co prawda planował powrót na Wschód, jednak plany te przekreśliła choroba.

W Europie szerzyła się wówczas epidemia dżumy. Makary Armeński, który wyszedł na ulice, aby pomagać chorym i umierającym oraz udzielać sakramentów, sam dwukrotnie zachorował. Niestety drugi atak okazał się śmiertelny. Zmarł 10 kwietnia 1012 roku, otoczony modlitwą braci zakonnych. Martyrologium Romanum wspomina go jako pielgrzyma, który po przybyciu do Gandawy został życzliwie przyjęty przez mnichów św. Bawa, a rok później zmarł na skutek zarazy.

Kult i relikwie

Już wkrótce po jego śmierci rozwinął się lokalny kult. Wierni modlili się przy jego grobie, prosząc o wstawiennictwo. W 1067 roku dokonano uroczystego otwarcia grobu w obecności Filipa I, króla Francji, Baldwina, hrabiego Flandrii, oraz licznych biskupów. Następnie relikwie rozdzielono pomiędzy kościoły regionu. Wspomnienie świętego obchodzimy 10 kwietnia. Ponadto w niektórych miejscach celebruje się je 9 maja – w rocznicę otwarcia grobu, z którym tradycja łączy liczne cuda. Święty Makary był wzywany  szczególnego w różnych epidemiach i zarazach.

Między historią a legendą

Życie św. Makarego Armeńskiego znamy głównie z późniejszych źródeł hagiograficznych. Dlatego nie wszystkie szczegóły można zweryfikować historycznie. Jednak niezależnie od niejasności faktograficznych, jego postać przemawia jako przykład człowieka wolnego od przywiązania do godności i zaszczytów. Najpierw był biskupem. Następnie stał się pielgrzymem. Ostatecznie odszedł jako pokorny mnich – gość klasztoru, który przyjął go w ostatnim roku życia.