św. Maksym z Kume

Święty Maksym i początki jego kultu

O pochodzeniu, rodzinie i młodości św. Maksyma nie zachowały się wiarygodne informacje. Jego męczeństwo tradycyjnie wiąże się z prześladowaniami chrześcijan za panowania cesarza Dioklecjana, na początku IV wieku. Najczęściej przyjmuje się, że poniósł śmierć około 303 roku, chociaż nie można ustalić dokładnej daty.

Pewne trudności sprawia również wskazanie miejsca jego męczeństwa. Martyrologium Romanum wspomina św. Maksyma w Kume, starożytnym mieście położonym w Kampanii, niedaleko dzisiejszego Neapolu. Starsze przekazy łączą go jednak także z Apameą we Frygii, na terenie Azji Mniejszej (dzisiejsza Turcja). Nie ma pewności, czy wszystkie te wzmianki dotyczą tej samej osoby, czy też z czasem połączono tradycje odnoszące się do kilku męczenników noszących imię Maksym.

Legenda o męczeństwie św. Maksyma

Znacznie więcej szczegółów przynosi średniowieczna opowieść o męczeństwie świętego. Według niej Maksym wystąpił przeciwko rzymskiemu urzędnikowi Fabianowi, który prześladował chrześcijan w Kume. Za swoją postawę miał zostać dotkliwie wychłostany, a następnie zmuszony do przejścia boso po rozżarzonych węglach. Później trafił do więzienia, gdzie przygotował do chrztu dwustu współwięźniów. Sakramentu miał im udzielić biskup Maksencjusz.

Legenda przypisuje Maksymowi również cudowne wydarzenia, między innymi przemówienie trzymiesięcznego dziecka w obronie wiary oraz odzyskanie wzroku przez żołnierzy, którzy wcześniej go torturowali. Ostatecznie męczennik miał ponieść śmierć przez ścięcie, a wydarzeniu temu towarzyszyło trzęsienie ziemi.

Opowieść ta powstała wiele stuleci po domniemanym męczeństwie Maksyma i wykazuje podobieństwa do innych legend hagiograficznych. Dlatego nie można traktować przedstawionych w niej wydarzeń jako historycznie potwierdzonego przebiegu jego życia i śmierci.

Kult św. Maksyma w Kume i Neapolu

Pomimo niejasności dotyczących biografii pamięć o św. Maksymie utrzymywała się przez kolejne stulecia. Szczególną cześć oddawano mu w Kume, Neapolu, Kapui i innych miejscowościach środkowej oraz południowej Italii. O dawnym charakterze tego kultu świadczą między innymi listy papieża Grzegorza Wielkiego z 599 roku, w których pojawia się wzmianka o neapolitańskim klasztorze poświęconym świętym Erazmowi, Maksymowi i Julianie.

Z kolei podczas wykopalisk prowadzonych w Kume w latach 1933–1934 odkryto fragment inskrypcji nagrobnej z początku VIII wieku, zawierającej odwołanie do wstawiennictwa męczennika. Z późniejszą tradycją wiążą się także przekazy o relikwiach św. Maksyma. Według nich 25 lutego 1207 roku szczątki przypisywane męczennikowi przeniesiono z opuszczonego Kume do Neapolu i złożono w tamtejszej katedrze. Ich jednoznaczna identyfikacja pozostaje jednak trudna ze względu na niepewności dotyczące samej postaci.

Kult św. Maksyma znalazł również odzwierciedlenie w dawnych kalendarzach kościelnych. Jego wspomnienie przypada 30 października, a imię męczennika zachowało się w Martyrologium Romanum.