bł. Maria Antonina Kratochwil

Od uczennicy do siostry zakonnej

Błogosławiona Maria Antonina Kratochwil przyszła na świat 21 sierpnia 1881 roku w Witkowicach na Morawach, w pobliżu Ostrawy (obecnie Czechy). Otrzymała na chrzcie imiona Maria Anna. Jej rodzice pochodzili z okolic Węgierskiej Górki, dokąd rodzina później powróciła, a następnie zamieszkała w Bielsku.

W dzieciństwie Maria znalazła się pod opieką Sióstr Szkolnych de Notre Dame. Właśnie w środowisku ich szkoły poznawała duchowość zgromadzenia, z którym później związała całe swoje życie. W 1901 roku zgłosiła się do Zgromadzenia Sióstr Szkolnych de Notre Dame. Przygotowywała się zarazem do pracy pedagogicznej, zdobywając kwalifikacje potrzebne nauczycielce.

Maturę uzyskała w 1906 roku. Pracę rozpoczęła w Karwinie koło Cieszyna, gdzie zdobywała doświadczenie w zawodzie nauczycielskim. Po okresie przygotowania rozpoczęła nowicjat, a 27 września 1910 roku złożyła śluby zakonne i przyjęła imię Maria Antonina.

Nauczycielka i wychowawczyni

Praca w szkole stała się jednym z najważniejszych wymiarów jej powołania. W Karwinie uczyła do 1917 roku, a następnie została skierowana do Lwowa. Nie ograniczała się przy tym do przekazywania wiedzy. Osoby, które ją znały, zapamiętały ją jako nauczycielkę kompetentną, pogodną i uważną na potrzeby uczniów.

W 1925 roku powierzono jej funkcję przełożonej oraz kierowniczki internatu i szkoły w Tłumaczu. Siedem lat później wróciła do Lwowa. Nadal pracowała jako nauczycielka, a jednocześnie uczestniczyła w formacji młodych kobiet przygotowujących się do życia zakonnego.

Jej sposób wychowywania opierał się przede wszystkim na osobistym przykładzie. Ceniła rozmowę, cierpliwość i szukanie porozumienia. Potrafiła współpracować z osobami o różnych przekonaniach, nie rezygnując przy tym z własnej wiary. Szczególną troską otaczała dzieci ubogie i zaniedbane.

Mikuliczyn i pierwsze lata wojny

Wybuch II wojny światowej zastał s. Marię Antoninę w Mikuliczynie nad Prutem. Po wkroczeniu wojsk sowieckich sytuacja wspólnoty szybko się pogarszała. Zakonnice zostały odsunięte od dotychczasowej działalności, ich dom przejęły władze, a same siostry musiały zmierzyć się z utratą bezpieczeństwa i normalnych warunków życia.

W tych okolicznościach s. Antonina starała się chronić wspólnotę przed zniechęceniem. Zachowywała spokój, podtrzymywała siostry na duchu i pomagała potrzebującym. Dom zakonny służył również ludziom przemieszczającym się w wojennej zawierusze. Siostry dzieliły się żywnością i udzielały pomocy rannym.

Okres represji sowieckich nie był jednak momentem jej aresztowania. Do uwięzienia doszło później, już podczas okupacji niemieckiej. 9 lipca 1942 roku cała wspólnota w Mikuliczynie została zatrzymana przez gestapo, a następnie przewieziona do więzienia w Stanisławowie.

Więzienie w Stanisławowie

Warunki w więzieniu były skrajnie ciężkie. Głód, szyderstwa, brutalne przesłuchania i przemoc fizyczna wyniszczały osadzone kobiety. Siostra Maria Antonina, jako przełożona wspólnoty, była wielokrotnie przesłuchiwana i dotkliwie bita. Nie zamknęła się jednak we własnym cierpieniu. Pocieszała współwięźniarki, podtrzymywała je na duchu i zachęcała do wspólnej modlitwy. Modliła się również za prześladowców. W miejscu, w którym łatwo było ulec rozpaczy i nienawiści, próbowała zachować wewnętrzny pokój i przypominała innym o przebaczeniu. Po jednym ze szczególnie brutalnych pobić jej ciało pokrywały rany. Stan zdrowia s. Antoniny stale się pogarszał. Do skutków tortur i wycieńczenia dołączył tyfus.

Pięć dni wolności

Siostry odzyskały wolność pod koniec września 1942 roku. Maria Antonina była już wtedy tak osłabiona, że potrzebowała pomocy innych. Nie odzyskała zdrowia. Zmarła 2 października 1942 roku w Stanisławowie, pięć dni po opuszczeniu więzienia. W watykańskich dokumentach procesu 108 Męczenników II wojny światowej została wymieniona jako zakonnica, która po aresztowaniu w lipcu 1942 roku zmarła wskutek cierpień doznanych w więzieniu w Stanisławowie. Kościół uznał jej śmierć za męczeństwo związane z prześladowaniem za wiarę.

Beatyfikacja i pamięć Kościoła

13 czerwca 1999 roku w Warszawie Ojciec Święty Jan Paweł II ogłosił Marię Antoninę Kratochwil błogosławioną w grupie 108 Męczenników II wojny światowej. W Polsce wspomnienie liturgiczne całej grupy przypada 12 czerwca. Bł. Maria Antonina jest również wspominana w Martyrologium Romanum 2 października, w rocznicę swojej śmierci (dies natalis).