bł. Alicja Kotowska

Dzieciństwo i młodzieńczy patriotyzm

Błogosławiona Alicja Kotowska, w świecie Maria Jadwiga Kotowska, urodziła się 20 listopada 1899 roku w Warszawie. Była córką Jana Kotowskiego, organisty, oraz Zofii z domu Barskiej. Dorastała w rodzinie, w której wiara i miłość do ojczyzny zajmowały ważne miejsce. Wraz z siostrą uczęszczała do prywatnej szkoły Pauliny Hewelkówny, gdzie dała się poznać jako sumienna uczennica, lubiana przez nauczycieli i koleżanki.

Choć na co dzień była spokojna i obowiązkowa, potrafiła również wykazać się młodzieńczą odwagą. Z jej wczesnych lat zachowała się opowieść o powitaniu Józefa Piłsudskiego, który w listopadzie 1918 roku powrócił do Warszawy. Maria miała wówczas namówić grupę koleżanek do opuszczenia zajęć, aby wspólnie uczestniczyć w patriotycznej uroczystości.

W czerwcu 1918 roku uzyskała świadectwo dojrzałości, a następnie rozpoczęła studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Wybrała ten kierunek, ponieważ pragnęła pomagać chorym i cierpiącym. Jeszcze w 1918 roku wstąpiła do Polskiej Organizacji Wojskowej. Podczas wojny polsko-bolszewickiej służyła jako sanitariuszka Czerwonego Krzyża, przez osiem miesięcy opiekując się rannymi żołnierzami, między innymi w warszawskich szpitalach. Za swoją ofiarną służbę otrzymała w 1932 roku Krzyż Orderu Odrodzenia Polski (Polonia Restituta).

Powołanie do życia zakonnego

W czasie studiów Maria poznała siostry zmartwychwstanki, których wspólnota znajdowała się niedaleko uniwersytetu. Spotkanie z zakonnicami stopniowo kierowało jej myśli ku życiu całkowicie poświęconemu Bogu. Ostatecznie zdecydowała się przerwać studia medyczne i wstąpić do zgromadzenia.

29 lipca 1922 roku rozpoczęła życie zakonne w Kętach, przyjmując imię Alicja. Dwa lata później złożyła pierwsze śluby, a w 1928 roku profesję wieczystą. Siostry zapamiętały ją jako osobę skupioną, pokorną i wymagającą przede wszystkim wobec siebie. W kontaktach z innymi była łagodna i wyrozumiała, potrafiła przyznać się do błędu i przeprosić. Jednocześnie dużą wagę przywiązywała do modlitwy, zakonnej dyscypliny oraz wiernego wypełniania codziennych obowiązków. Centrum jej duchowości stanowił Chrystus, którego nazywała Miłością Najwyższą. Pragnienie coraz pełniejszego zjednoczenia z Nim towarzyszyło jej zarówno w życiu zakonnym, jak i późniejszej pracy wychowawczej.

Po pierwszych ślubach powróciła do Warszawy i wznowiła studia uniwersyteckie, tym razem na kierunku matematyczno-przyrodniczym. Zajmowała się przede wszystkim chemią, a po ukończeniu nauki zdobyła również kwalifikacje pedagogiczne. Rozpoczęła pracę nauczycielską w placówkach prowadzonych przez zmartwychwstanki. Uczyła chemii, a jednocześnie wykorzystywała swoje przygotowanie medyczne, pełniąc obowiązki pielęgniarki.

Dyrektorka szkoły w Wejherowie

W 1934 roku siostra Alicja Kotowska objęła kierownictwo placówek oświatowych zmartwychwstanek w Wejherowie. Została również przełożoną miejscowej wspólnoty zakonnej. Powierzono jej odpowiedzialność za szkoły, które zmagały się z poważnymi trudnościami organizacyjnymi i finansowymi.

Nowa dyrektorka szybko przystąpiła do pracy. Zależało jej nie tylko na podniesieniu poziomu nauczania, lecz także na wychowaniu młodzieży w duchu wiary, odpowiedzialności i patriotyzmu. Wymagała wiele od uczennic i nauczycieli, ale potrafiła łączyć stanowczość z życzliwością. Jej wysiłki przyniosły widoczne rezultaty. Wizytacje kuratoryjne potwierdzały poprawę jakości nauczania, a prowadzone przez zgromadzenie szkoły uzyskały pełne prawa państwowe.

Siostra Alicja troszczyła się również o rozwój samej placówki. W 1938 roku rozpoczęła rozbudowę budynku szkolnego, aby zapewnić uczennicom lepsze warunki nauki. W lipcu 1939 roku nieukończoną jeszcze część gmachu poświęcił ks. prałat Edmund Roszczynialski.

We wspomnieniach współsióstr i wychowanek pozostała osobą budzącą szacunek, a zarazem serdeczną i uważną na potrzeby innych. Nie ograniczała wychowania do przekazywania wiedzy. Starała się kształtować charaktery młodych ludzi, ucząc ich uczciwości, pracowitości i odpowiedzialności za ojczyznę.

Nie chciała opuścić swoich sióstr

Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój wejherowskiej szkoły. Po zajęciu Pomorza przez Niemców rozpoczęły się aresztowania przedstawicieli polskiej inteligencji i duchowieństwa. Siostra Alicja, jako zakonnica, przełożona i dyrektorka polskiej placówki oświatowej, znalazła się w niebezpieczeństwie. Ostrzegano ją przed grożącym aresztowaniem. Rodzice uczennic proponowali pomoc w zorganizowaniu ucieczki, jednak nie zdecydowała się opuścić Wejherowa. Uważała, że nie może pozostawić współsióstr i uchylić się od odpowiedzialności za powierzony jej dom zakonny.

24 października 1939 roku gestapo aresztowało siostrę Alicję i osadziło ją w więzieniu w Wejherowie. Podejmowane starania o jej uwolnienie nie przyniosły rezultatu. W więzieniu wiele czasu poświęcała modlitwie. Według zachowanych relacji starała się także pomagać współwięźniom, między innymi naprawiając ich zniszczoną odzież. Nawet w tak trudnych warunkach zachowywała troskę o drugiego człowieka.

Męczeńska śmierć w Piaśnicy

11 listopada 1939 roku Niemcy wywieźli siostrę Alicję wraz z grupą więźniów w kierunku lasów piaśnickich niedaleko Wejherowa. Według świadków, gdy przygotowywano transport, zakonnica otoczyła opieką grupę przerażonych żydowskich dzieci, trzymając je za ręce i próbując dodać im otuchy. Tego dnia poniosła śmierć przez rozstrzelanie. Miała niespełna czterdzieści lat.

Lasy Piaśnicy stały się miejscem masowych egzekucji, które niemieccy okupanci przeprowadzali podczas II wojny światowej. Wśród ofiar znaleźli się duchowni, nauczyciele, urzędnicy oraz inni przedstawiciele polskiego społeczeństwa. Po wojnie nie udało się odnaleźć i jednoznacznie zidentyfikować szczątków siostry Alicji. Podczas ekshumacji w jednym z grobów odkryto jednak fragment dużego czarnego różańca, podobnego do tych, które nosiły zmartwychwstanki. Pamięć o zakonnicy przetrwała dzięki współsiostrom, wychowankom i mieszkańcom Wejherowa. Wspominano ją nie tylko jako ofiarę niemieckiego terroru, lecz także jako kobietę, która przez całe życie konsekwentnie łączyła wiarę z troską o innych.

Beatyfikacja i wspomnienie liturgiczne

13 czerwca 1999 roku papież Jan Paweł II beatyfikował siostrę Alicję Kotowską w Warszawie, zaliczając ją do grona 108 błogosławionych męczenników II wojny światowej. Martyrologium Romanum wspomina błogosławioną Alicję Kotowską 11 listopada, w rocznicę jej męczeńskiej śmierci. Natomiast w Polsce liturgiczne wspomnienie 108 błogosławionych męczenników przypada 12 czerwca.