św. Magdalena Zofia Barat

Dziecko z Joigny

Święta Magdalena Zofia Barat urodziła się 12 grudnia 1779 roku w Joigny, w Burgundii, we Francji. Pochodziła z religijnej, niezamożnej, ale stabilnej rodziny. Jej ojciec, Jacques Barat, był bednarzem pracującym dla okolicznych winnic. Była najmłodsza z trojga dzieci. Od początku wyróżniała się bystrością umysłu, a jej najważniejszym nauczycielem stał się starszy brat Ludwik, późniejszy kapłan i jezuita. To on uczył ją nie tylko podstaw wiary, lecz także łaciny, greki, historii, matematyki, fizyki, teologii, Pisma Świętego i Ojców Kościoła. Jak na kobietę przełomu XVIII i XIX wieku otrzymała wykształcenie wyjątkowo szerokie.

Wiara dojrzewająca w czasie rewolucji

Młodość Magdaleny przypadła na czas rewolucji francuskiej i prześladowań Kościoła. Chrześcijańskie szkoły zamykano, życie religijne ograniczano, a wielu duchownych żyło w zagrożeniu. Jej brat Ludwik w okresie terroru został uwięziony i realnie groziła mu śmierć. Po upadku Robespierre’a odzyskał wolność, a w 1795 roku przyjął święcenia kapłańskie.

Po przeniesieniu się do Paryża Magdalena nadal pogłębiała formację duchową i intelektualną. Chciała wstąpić do karmelitanek jako siostra konwerska, ale spotkanie z o. Józefem Varinem zmieniło kierunek jej życia. Varin, zaangażowany w odnowę życia katolickiego we Francji, dostrzegł w niej osobę zdolną do podjęcia dzieła edukacji dziewcząt w duchu Najświętszego Serca Jezusa.

Początek Zgromadzenia Najświętszego Serca Jezusa

21 listopada 1800 roku Magdalena Zofia Barat wraz z trzema towarzyszkami poświęciła się Bogu. Tę datę uznaje się za początek Zgromadzenia Najświętszego Serca Jezusa. Jego misją była formacja chrześcijańska dziewcząt, łącząca wychowanie, naukę, modlitwę i przygotowanie do odpowiedzialnego życia.

W 1801 roku, po zawarciu konkordatu między Stolicą Apostolską a Francją, warunki pracy Kościoła stały się nieco stabilniejsze. Magdalena rozpoczęła nauczanie w Amiens, gdzie powstał pierwszy dom Instytutu. Z czasem otwierano kolejne placówki, a dzieło rozwijało się dzięki zapotrzebowaniu na rzetelną edukację kobiet.

Przełożona generalna na całe życie

W 1805 roku Magdalena Zofia Barat została wybrana przełożoną generalną. Urząd ten pełniła aż do śmierci, przez ponad sześćdziesiąt lat. Jej zadanie nie ograniczało się do zarządzania szkołami. Podróżowała, zakładała domy, rozmawiała z władzami, podejmowała decyzje dotyczące formacji sióstr i organizacji nauczania. Zależało jej, aby edukacja dziewcząt nie była tylko przekazaniem wiedzy, lecz drogą kształtowania sumienia, charakteru i dojrzałości chrześcijańskiej.

W szkołach prowadzonych przez zgromadzenie kształciły się dziewczęta z zamożniejszych rodzin, ale obok nich powstawały także klasy dla ubogich dzieci oraz pracownie, w których uczono praktycznych umiejętności. Dzięki temu dzieło Magdaleny nie zamknęło się w jednym środowisku społecznym.

Rozwój mimo trudności

Zgromadzenie przechodziło także chwile próby. Pojawiały się napięcia wewnętrzne, trudności organizacyjne oraz przeszkody wynikające z antyklerykalnych przepisów. Magdalena potrafiła jednak łączyć stanowczość z delikatnością. Nie gasiła inicjatywy, ale pilnowała ducha zgromadzenia, którego centrum stanowiła modlitwa, życie wewnętrzne i nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusa.

W grudniu 1826 roku papież Leon XII zatwierdził Zgromadzenie Najświętszego Serca Jezusa. Za życia założycielki powstało 105 domów w wielu krajach. Dzięki św. Róży Filipinie Duchesne i jej towarzyszkom dzieło dotarło także do Ameryki Północnej. W Polsce zgromadzenie pojawiło się w 1843 roku.

Ostatnie lata i śmierć

W 1864 roku, mając 85 lat, Magdalena Zofia Barat chciała zrezygnować z urzędu przełożonej generalnej. Siostry nie zgodziły się jednak utracić jej kierownictwa, dlatego przydzielono jej wikarię, która pomagała w prowadzeniu zgromadzenia.

Zmarła 25 maja 1865 roku w Paryżu, w domu macierzystym, po paraliżu, w święto Wniebowstąpienia Pańskiego. W chwili jej śmierci zgromadzenie liczyło około 3500 sióstr w szesnastu krajach. W Martyrologium Romanum wspomina się ją jako dziewicę, która założyła Towarzystwo Najświętszego Serca Jezusowego i gorliwie pracowała nad chrześcijańską formacją młodych kobiet.

Jej ciało odnaleziono nienaruszone w 1893 roku. W 1904 roku, po wydaleniu sióstr z Francji, przeniesiono je do Jette w Belgii, a od 1998 roku znajduje się w Brukseli. Beatyfikował ją papież św. Pius X 24 maja 1908 roku, a kanonizował papież Pius XI 24 maja 1925 roku.