św. Palladiusz

Święty Palladiusz urodził się prawdopodobnie na przełomie IV i V wieku. Najczęściej łączy się go z rzymsko-galijskim środowiskiem arystokratycznym w okolicach Auxerre, na terenie dzisiejszej Francji. Niektóre tradycje wskazują jednak na jego brytyjskie pochodzenie. Wiadomo, że początkowo był diakonem, zapewne związanym z Rzymem.

Najstarsze świadectwo o Palladiuszu zostawił Prosper z Akwitanii. Według jego relacji Palladiusz przyczynił się do wysłania św. Germana z Auxerre do Brytanii w 429 roku, aby przeciwstawić się tam wpływom pelagianizmu. Dwa lata później, w 431 roku, papież Celestyn I wyświęcił go na biskupa i posłał ad Scotos in Christum credentes, czyli „do Szkotów wierzących w Chrystusa”.

To sformułowanie domaga się jednak wyjaśnienia. W źródłach późnoantycznych słowo Scoti oznaczało przede wszystkim Irlandczyków. Dlatego Palladiusza najczęściej uważa się za pierwszego biskupa posłanego do chrześcijan w Irlandii. Jednak późniejsza tradycja szkocka zachowała o nim pamięć jako o Scotorum Apostolus – Apostole Szkotów.

Sama misja Palladiusza również pozostaje trudna do dokładnego odtworzenia. Według jednych źródeł działał w Irlandii krótko, napotkał opór i wkrótce opuścił wyspę. Według innej jego praca trwała dłużej i mogła mieć większe znaczenie dla organizowania tamtejszego Kościoła, niż sugerowały późniejsze opowieści skupione przede wszystkim na św. Patryku.

Niepewne pozostają również data i miejsce śmierci. Martyrologium Romanum oraz część przekazów hagiograficznych wiążą ją z czasem krótko po rozpoczęciu misji, czyli z 432 rokiem. Wielu badaczy przesuwa jednak śmierć Palladiusza na połowę V wieku – najczęściej około 450 roku, a niekiedy nawet na lata 457–461. Jako miejsce śmierci wskazywano Brytanię, Irlandię albo Fordun niedaleko Aberdeen w Szkocji, gdzie są przechowywane ze czcią jego relikwie.