bł. Marcin Capelli

Mikołaj, który został Marcinem

Błogosławiony Marcin Capelli (wł. Martino Capelli) urodził się 20 września 1912 roku w Nembro, w prowincji Bergamo (Włochy), jako Mikołaj Józef Capelli. Był synem Marcina Capellego i Teresy Bonomi. Wychowywał się w licznej i bardzo ubogiej rodzinie. W dzieciństwie nie należał do najlepszych uczniów i miał nawet powtarzać pierwszą oraz drugą klasę szkoły podstawowej. Jednocześnie był chłopcem żywym, dobrym i religijnym. Wstawał wcześnie rano, aby służyć do pierwszej Mszy Świętej. W wieku 12 lat rozpoczął naukę w Szkole Apostolskiej Księży Najświętszego Serca Jezusowego w Albino. Formatorzy musieli pracować nad jego nieco buntowniczym i roztargnionym charakterem, jednak z czasem zauważyli wyraźną poprawę zarówno w zachowaniu, jak i w nauce.

Sercanin i pragnienie misji

Jako siedemnastolatek rozpoczął nowicjat. W 1930 roku złożył pierwsze śluby zakonne i przyjął imię Marcin od Maryi Bolesnej. Imię Marcin wybrał na pamiątkę swojego ojca, natomiast odniesienie do Matki Bożej wyrażało jego głęboką pobożność maryjną. Już jako młody zakonnik myślał o męczeństwie. Poruszały go wiadomości o prześladowaniach katolików w Meksyku. W 1931 roku zapisał modlitwę, w której prosił Matkę Bożą, aby również jemu dane było kiedyś zostać męczennikiem Chrystusa Króla. Marzył jednak przede wszystkim o pracy misyjnej. Chciał wyjechać do Chin lub Afryki. Jednak przełożeni mieli wobec niego inne plany.

Kapłan, biblista i wykładowca

Marcin Capelli przyjął święcenia kapłańskie 26 czerwca 1938 roku. Zamiast na misje został skierowany na dalsze studia. W 1939 roku rozpoczął naukę w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, a później studiował także na Papieskim Uniwersytecie Urbaniana. Osiągał bardzo dobre wyniki i uzyskał licencjat z teologii z wyróżnieniem. Był już blisko ukończenia dalszych studiów, kiedy w 1943 roku przełożeni wezwali go do Bolonii. Miał rozpocząć pracę jako wykładowca Pisma Świętego. Dla Marcina była to kolejna rezygnacja z osobistych planów, jednak przyjął tę decyzję w duchu zakonnego posłuszeństwa. Wojna coraz mocniej wpływała jednak na codzienne życie. Bombardowania sprawiły, że formację seminarzystów trzeba było przenieść w bezpieczniejsze miejsce. W ten sposób Marcin znalazł się w rejonie Apeninów, na obszarze przebiegającej tam Linii Gotyckiej.

Nie chciał pozostać na uboczu

Wojenne warunki coraz bardziej budziły w nim poczucie odpowiedzialności kapłańskiej. Nie chciał żyć z dala od ludzi i czekać na zakończenie walk. Czuł potrzebę wychodzenia do mieszkańców rozproszonych po górach, pocieszania ich i niesienia sakramentów.

W lipcu 1944 roku wspólnota zakonna przeniosła się do Burzanelli, miejscowości położonej wysoko w górach. Teoretycznie miało być tam bezpieczniej, jednak także ten teren stał się miejscem represji i niemieckich obław. Marcin pomagał wysiedlonym, udzielał ostatnich sakramentów skazanym na śmierć, uczestniczył w gaszeniu pożarów i starał się docierać wszędzie tam, gdzie potrzebowano kapłana. Nie dzielił ludzi według politycznych sympatii. Pomagał każdemu, dlatego zarówno jedna, jak i druga strona konfliktu zaczęła patrzeć na niego podejrzliwie.

Kapłan wędrujący po górach

Marcin przeniósł się do Sarzano. Chodził po górskich osadach, odwiedzał rolników w gospodarstwach i docierał również do obozowisk partyzantów. Głosił Ewangelię, spowiadał, pocieszał i starał się łagodzić narastającą między ludźmi nienawiść. Jego działalność coraz bardziej zwracała uwagę Niemców. Przełożeni zakonni, widząc rosnące niebezpieczeństwo, postanowili przenieść go w bezpieczniejsze miejsce. Marcin tym razem nie podporządkował się tej decyzji. Nie wynikało to z lekceważenia posłuszeństwa, lecz z przekonania, że nie może pozostawić bez opieki duszpasterskiej ludzi, którym służył. Wiedział przy tym, że pozostanie na miejscu może kosztować go życie.

Razem z Eliaszem Cominim

20 lipca 1944 roku Marcin znalazł się w Salvaro, gdzie pomagał miejscowemu proboszczowi. Tam blisko współpracował z ks. Eliaszem Cominim, salezjaninem zaangażowanym podobnie jak on w pomoc ludności dotkniętej wojną. Pod koniec września sytuacja stała się dramatyczna. Niemieckie oddziały SS rozpoczęły wielką operację w rejonie Monte Sole. 29 września do Salvaro dotarła wiadomość o tragedii w Credzie, gdzie znajdowali się ranni i umierający potrzebujący kapłana. Marcin i Eliasz zdecydowali się tam pójść. Zabrali ze sobą Eucharystię oraz oleje święte. Wiedzieli, że wchodzą na teren objęty niemiecką akcją, ale ważniejsze było dla nich dotarcie do ludzi, którzy w ostatnich chwilach życia potrzebowali sakramentów i kapłańskiej obecności.

Aresztowanie w Credzie

W Credzie obaj kapłani zostali zatrzymani przez Niemców. Potraktowano ich jak więźniów i zmuszono do przenoszenia amunicji. Wieczorem zamknięto ich razem z innymi zatrzymanymi w stajni w Pioppe di Salvaro. Marcin i Eliasz także tam nie przestali być kapłanami. Pocieszali współwięźniów i przygotowywali ich na możliwość śmierci. 30 września, zdając sobie sprawę z tego, co może nastąpić, wyspowiadali się sobie nawzajem. Marcin miał możliwość uniknięcia takiego losu. Mógł wcześniej wrócić do swoich współbraci w Bolonii. Świadomie zdecydował jednak, że pozostanie z ludźmi, którym służył.

Ostatnia błogosławieństwo

1 października 1944 roku więźniów zaprowadzono na miejsce egzekucji w pobliżu Pioppe di Salvaro. Wraz z Marcinem Capellim i Eliaszem Cominim znalazły się tam dziesiątki innych osób. Karabiny maszynowe otworzyły ogień. Marcin został trafiony, lecz nie zginął natychmiast. Według zachowanego świadectwa zdołał jeszcze podnieść się i zwrócić do pozostałych. Następnie uczynił znak krzyża, udzielając ostatniego błogosławieństwa umierającym. W tym geście zakończył swoje życie. Miał 32 lata. Jego ciało, razem z ciałami innych zamordowanych, zostało wrzucone do rzeki Reno. Szczątki nie zostały odnalezione.

Beatyfikacja Marcina Capellego

Proces dotyczący Marcina Capellego rozpoczął się w archidiecezji bolońskiej w 1995 roku. Początkowo badano jego życie pod kątem heroiczności cnót. Późniejsze analizy okoliczności śmierci doprowadziły do zmiany charakteru sprawy i rozpoczęcia badania jego męczeństwa. 21 listopada 2025 roku papież Leon XIV zatwierdził dekret uznający męczeństwo Marcina Capellego. Beatyfikacja odbyła się 27 września 2026 roku w bazylice św. Petroniusza w Bolonii. W imieniu papieża Leona XIV uroczystości przewodniczył kard. Marcello Semeraro, prefekt Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych. Razem z Marcinem Capellim beatyfikowani zostali Ubald Marchioni oraz Eliasz Comini – Męczennicy z Monte Sole.