św. Franciszek Caracciolo

Szlacheckie pochodzenie i choroba, która zmieniła życie

Święty Franciszek Caracciolo urodził się 13 października 1563 roku w Villa Santa Maria w Abruzji (Włochy), w rodzinie szlacheckiej. Na chrzcie otrzymał imię Askaniusz (wł. Ascanio). W młodości znał świat dworskich obyczajów, lubił polowania, a jednocześnie od wczesnych lat wyróżniał się pobożnością, szczególnie wobec Eucharystii i Matki Bożej.

Gdy miał dwadzieścia dwa lata, zapadł na ciężką chorobę skóry podobną do trądu. W czasie choroby złożył Bogu obietnicę, że jeśli odzyska zdrowie, porzuci dotychczasowy styl życia i poświęci się służbie. Po wyzdrowieniu potraktował to wydarzenie jako znak. Rozdał swoje dobra ubogim, a w 1585 roku udał się do Neapolu, aby studiować teologię.

Kapłan pośród chorych i skazanych

W 1587 roku przyjął święcenia kapłańskie. Nie szukał dla siebie wygodnej drogi. Związał się z konfraternią Bianchi della Giustizia, czyli Białymi Szatami Sprawiedliwości, która opiekowała się więźniami, galernikami i skazanymi na śmierć. Tam dojrzewała jego kapłańska wrażliwość.

Franciszek posługiwał też wśród chorych. Miał błogosławić cierpiących znakiem krzyża, a przypisywane mu uzdrowienia przyjmował z wielką pokorą. Nie chciał, by wdzięczność zatrzymywała się na nim. Całą uwagę kierował ku Bogu.

Założyciel „przez pomyłkę”

W dziejach Franciszka Caracciolo szczególne miejsce zajmuje zdarzenie, które wyglądało jak przypadek. Ks. Jan Augustyn Adorno i ks. Fabrycy (wł. Fabrizio) Caracciolo (jego krewny) szukali współpracownika do założenia nowego instytutu zakonnego. List, który miał trafić do innego kapłana o tym samym imieniu, dotarł do Askaniusza. On jednak odczytał tę pomyłkę jako znak Opatrzności.

Razem z Janem Augustynem i Fabrycym udał się na rekolekcje, podczas których przygotowano konstytucje nowego zgromadzenia. Tak powstał Zakon Kleryków Regularnych Mniejszych, zatwierdzony przez papieża Sykstusa V 1 lipca 1588 roku. Później zatwierdzenie potwierdzali kolejni papieże: Grzegorz XIV i Klemens VIII.

Nowa wspólnota łączyła życie kapłańskie, pracę duszpasterską, troskę o chorych i więźniów oraz mocny rys kontemplacyjny. Do trzech ślubów zakonnych dodano czwarty: wyrzeczenie się zabiegania o godności kościelne. Ten ślub dobrze oddawał duchowość Franciszka, który później konsekwentnie odmawiał przyjęcia biskupstwa.

Imię Franciszek i duch ubóstwa

9 kwietnia 1589 roku Askaniusz złożył profesję zakonną i przyjął imię Franciszek, na cześć św. Franciszka z Asyżu. Nie była to tylko zmiana imienia. W jego codzienności widać było prostotę, umartwienie i gotowość do służenia bez rozgłosu. Kiedy został przełożonym generalnym zgromadzenia, nadal wykonywał najprostsze prace w domu zakonnym. Sprzątał, posługiwał chorym, kwestował dla ubogich, wybierał skromne pomieszczenia i zużyte ubrania. Nie budował autorytetu dystansem, lecz przykładem. Dlatego zapamiętano go jako kapłana, który potrafił rządzić wspólnotą, nie przestając służyć.

Adoracja, Eucharystia i gorliwość duszpasterska

Centrum duchowości św. Franciszka Caracciolo stanowiła Eucharystia. W zgromadzeniu rozwijał praktykę adoracji Najświętszego Sakramentu, zachęcał kapłanów do codziennego sprawowania Mszy Świętej, a wiernych do częstej Komunii. Właśnie dlatego bywa nazywany „Świętym Eucharystii”.

Jego apostolstwo miało jednak bardzo konkretny wymiar. Odwiedzał chorych, towarzyszył umierającym, słuchał spowiedzi, uczył katechizmu, organizował dzieła miłosierdzia i troszczył się o ubogich. Nadano mu przydomki: „łowca dusz”, „ojciec ubogich” i „człowiek z brązu”. Każdy z nich odsłania inny rys jego życia: gorliwość, miłosierdzie i niezwykłą wytrwałość.

Hiszpania, nowe domy i odmowa zaszczytów

Franciszek kilkakrotnie podróżował do Hiszpanii, gdzie pragnął rozszerzyć dzieło Kleryków Regularnych Mniejszych. Pierwsza wyprawa nie przyniosła oczekiwanych owoców, lecz później zgromadzenie założyło domy między innymi w Madrycie, Valladolid i Alcalá. Rozwijało się także w Rzymie, gdzie Franciszek otrzymał kościół San Lorenzo in Lucina.

Papież Paweł V chciał mianować go biskupem, ale Franciszek odmówił. Nie była to ucieczka od odpowiedzialności, lecz wierność duchowi zgromadzenia i złożonemu ślubowi. Dla niego większą godnością była codzienna adoracja, formacja nowicjuszy i posługa ludziom, którzy potrzebowali pomocy.

Śmierć i kult

Pod koniec życia Franciszek Caracciolo zrezygnował z urzędów i pragnął poświęcić więcej czasu modlitwie. W 1608 roku udał się w drogę związaną z planami przyłączenia wspólnoty oratorianów z Agnone do jego zakonu. Zmarł 4 czerwca 1608 roku w Agnone. Jego ciało pochowano w Neapolu. Relikwie znajdują się w kościele Santa Maria di Monteverginella w Neapolu, a część także w San Lorenzo in Lucina w Rzymie.

Św. Franciszek Caracciolo został beatyfikowany przez papieża Klemensa XIV 4 czerwca 1769 roku, a kanonizowany przez papieża Piusa VII 24 maja 1807 roku. W ikonografii przedstawia się go najczęściej w habicie, niekiedy podczas adoracji Najświętszego Sakramentu; jego atrybutami bywają monstrancja, księga, lilia i strzały. Martyrologium Romanum wspomina go jako kapłana, który poruszony miłością do Boga i bliźniego założył Zakon Kleryków Regularnych Mniejszych.