św. Gabin z Sardynii

Święty Gabin miał ponieść śmierć męczeńską w Turris Libisonis, czyli w dzisiejszym Porto Torres na Sardynii (Włochy), prawdopodobnie na początku IV wieku, w czasie prześladowań za cesarza Dioklecjana. Według późnej Passio był rzymskim żołnierzem, któremu powierzono pilnowanie kapłana Prota i diakona Januarego. Ich postawa oraz słowa miały doprowadzić go do nawrócenia. Gdy wyznał, że jest chrześcijaninem i uwolnił więźniów, został skazany na śmierć. Tradycja podaje, że ścięto go w pobliżu morza na rozkaz prefekta Barbarusa.

O samym Gabinie wiemy jednak niewiele. Najstarsza warstwa przekazu potwierdza przede wszystkim jego kult, imię, miejsce oraz wspomnienie. Późniejsza opowieść o męczeństwie, spisana dopiero w XI lub XII wieku, korzysta z typowych motywów hagiograficznych, dlatego trzeba ją czytać ostrożnie. Mimo tego pamięć o świętym była bardzo żywa. Dawna katedra w Porto Torres została związana z jego imieniem, a współczesna bazylika San Gavino, największy romański kościół Sardynii, pozostaje jednym z najważniejszych miejsc jego czci. Cześć oddawana św. Gabinowi nie ograniczyła się do Sardynii. Jego imię przetrwało także na Korsyce, w nazwach kilku miejscowości, a kościoły pod jego wezwaniem można znaleźć również w Toskanii i Kampanii.

W Martyrologium Hieronimiańskim Gabin pojawiał się przy dwóch datach: 30 maja i 25 października. W tradycji rzymskiej utrwaliło się wspomnienie 30 maja, natomiast w Porto Torres czci się go także 25 października wraz ze św. Protem i św. Januarym.