bł. Leon Nowakowski

Od matematyki do kapłaństwa

Leon Piotr Nowakowski urodził się 28 czerwca 1913 roku w Bytoniu na Kujawach (Polska), w rodzinie Władysława i Anny z domu Lichmańskiej. Pierwsze lata nauki spędził w szkole powszechnej w Morzycach, a następnie uczęszczał do Gimnazjum Męskiego im. ks. Jana Długosza we Włocławku, gdzie w 1931 roku zdał maturę.

Początkowo jego zainteresowania kierowały się ku naukom ścisłym. Uzdolniony matematycznie młodzieniec próbował dostać się na Politechnikę Warszawską, jednak nie został przyjęty. Przez kolejny rok rozważał dalszą naukę, aż ostatecznie zdecydował się obrać drogę kapłańską.

W 1932 roku wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. Przełożeni cenili jego pracowitość, kulturę osobistą i zaangażowanie w życie duchowe. Szczególnie bliska stała mu się duchowość franciszkańska. Jako prezes Bractwa III Zakonu św. Franciszka zachęcał innych alumnów do poznawania nauki i przykładu św. Francisazka z Asyżu.

Święcenia kapłańskie przyjął 20 czerwca 1937 roku z rąk biskupa włocławskiego Karola Radońskiego. Dostrzeżone zdolności i dojrzałość duchowa sprawiły, że przełożeni widzieli w nim przyszłego ojca duchownego seminarium.

Studia teologiczne w Lublinie i Rzymie

Po święceniach ks. Leon Nowakowski rozpoczął dalszą naukę na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Rok później wyjechał do Rzymu, gdzie kontynuował studia na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Zamieszkał w Papieskim Instytucie Polskim.

W 1939 roku uzyskał licencjat z teologii. Zamierzał rozwijać swoje wykształcenie i po wakacyjnej przerwie wrócić do Rzymu. Dlatego w lipcu przyjechał do rodzinnego Bytonia, nie przypuszczając, że rozpoczęta wkrótce wojna całkowicie odmieni jego życie.

Pozostał przy parafianach podczas okupacji

Wrzesień 1939 roku przyniósł niemiecką agresję na Polskę i początek prześladowań. Represje szybko dotknęły również duchowieństwo katolickie. W październiku Niemcy aresztowali proboszcza parafii w Bytoniu, ks. Edmunda Wolskiego. Obowiązki duszpasterskie przejął wówczas ks. Leon Nowakowski.

Sytuacja stawała się coraz bardziej niebezpieczna. Bliscy i znajomi wielokrotnie namawiali młodego kapłana, aby się ukrył i zrezygnował z publicznego noszenia sutanny. On jednak nie chciał pozostawić wiernych bez opieki, szczególnie w chwili, gdy najbardziej potrzebowali duchowego wsparcia. Nadal sprawował posługę kapłańską, udzielał sakramentów i służył pomocą osobom przeżywającym lęk przed okupantem. Zdarzało się, że parafianie przychodzili do niego nawet nocą, prosząc o spowiedź. Pomimo zagrożenia nie zamierzał opuszczać rodzinnej wspólnoty.

Aresztowanie i ostatnie dni życia

24 października 1939 roku ks. Leon został zatrzymany przez niemiecką policję, gdy szedł do kościoła na nabożeństwo różańcowe. Przewieziono go do Piotrkowa Kujawskiego, gdzie wraz z innymi aresztowanymi duchownymi przebywał w miejscowym domu parafialnym.

Podczas uwięzienia odwiedzali go rodzice i siostry, przynosząc żywność. Próbowali również nakłonić go do ucieczki. Według zachowanych relacji kapłan odmawiał, ponieważ nie chciał narażać bliskich i parafian na niemieckie represje ani pozostawiać pozostałych więźniów. W trudnych warunkach starał się podtrzymywać współwięźniów na duchu. Zachęcał ich do modlitwy i zaufania Bogu. Gdy dotarła do nich wiadomość o planowanej egzekucji, wspólnie przygotowywali się na możliwość bliskiej śmierci.

Męczeństwo w Piotrkowie Kujawskim

W nocy z 31 października na 1 listopada 1939 roku Niemcy wyprowadzili więzionych kapłanów do parku należącego do majątku rodziny Tabaczyńskich w Piotrkowie Kujawskim. Tam rozstrzelali ich wraz z innymi ofiarami okupacyjnych represji. Zamordowanych wywieziono za miasto i pochowano w zbiorowej mogile, starając się zatrzeć ślady zbrodni.

Po zakończeniu wojny, w kwietniu 1945 roku, przeprowadzono ekshumację. Ciało ks. Leona rozpoznali jego ojciec i siostra dzięki charakterystycznym elementom odzieży oraz chusteczce z monogramem. 10 kwietnia tego samego roku odbył się uroczysty pogrzeb ofiar. Ich szczątki spoczęły we wspólnej mogile na cmentarzu parafialnym w Piotrkowie Kujawskim. Leon Nowakowski miał zaledwie 26 lat. Od przyjęcia święceń kapłańskich minęły niewiele ponad dwa lata.

Beatyfikacja i pamięć o bł. Leonie Nowakowskim

13 czerwca 1999 roku papież Jan Paweł II podczas uroczystej Mszy Świętej w Warszawie ogłosił ks. Leona Nowakowskiego błogosławionym, zaliczając go do grona 108 polskich męczenników II wojny światowej. Kościół uznał jego śmierć za męczeństwo poniesione z powodu wierności wierze i kapłańskiemu powołaniu. Martyrologium Romanum wspomina go pod datą 31 października, natomiast wspólne liturgiczne wspomnienie 108 męczenników przypada 12 czerwca.