św. Ludwik Maria Grignion de Montfort

Dzieciństwo i pochodzenie

Święty Ludwik Maria Grignion de Montfort urodził się 31 stycznia 1673 roku w Montfort-la-Cane w Bretanii we Francji. Przyszedł na świat jako drugie z osiemnaściorga dzieci w rodzinie należącej do starego francuskiego rodu. Dorastał w świecie, w którym wiara, tradycja i wymagania codziennego życia kształtowały charakter od najmłodszych lat. Już wtedy wyróżniał się religijną wrażliwością, żywym umysłem i dużą wewnętrzną gorliwością.

Nauka i dojrzewanie do kapłaństwa

Po ukończeniu miejscowej szkoły rozpoczął naukę w kolegium jezuitów w Rennes. Następnie wyjechał do Paryża, gdzie w latach 1693–1700 studiował teologię u sulpicjanów. Był to dla niego czas nie tylko intensywnej nauki, lecz także pogłębionej formacji duchowej. Szczególnie chętnie sięgał po pisma Ojców Kościoła, doktorów i świętych, zwłaszcza wtedy, gdy pisali oni o Najświętszej Maryi Pannie. Właśnie wtedy jego nabożeństwo maryjne nabrało wyraźnego, dojrzałego kształtu i stało się osią całego późniejszego apostolatu.

Święcenia kapłańskie przyjął w 1700 roku. Niedługo potem pisał, że pragnie kochać Jezusa i Jego świętą Matkę, a jako prosty i ubogi kapłan chce uczyć biednych wieśniaków oraz prowadzić grzeszników do nabożeństwa do Maryi. Już ten program pokazywał, że nie marzył o spokojnej karierze kościelnej, lecz o duszpasterstwie bliskim ubogim, prostym i zagubionym.

Posługa wśród ubogich i chorych

Po święceniach św. Ludwik Maria Grignion de Montfort pracował jako kapelan szpitala w Poitiers. Tam z wielkim oddaniem służył chorym i opuszczonym. Jednocześnie nie ograniczał się jedynie do zwykłej posługi kapłańskiej. Szybko dostrzegł, że ludzie potrzebują nie tylko opieki doraźnej, lecz także trwałych dzieł miłosierdzia. Dlatego razem z Marią Ludwiką Trichet założył zgromadzenie żeńskie Córek Mądrości, które miało troszczyć się o ubogich, chorych i najbardziej bezbronnych.

W niektórych opracowaniach obok Córek Mądrości pojawia się także wzmianka o Braciach św. Gabriela jako dziele związanym z jego apostolatem. Warto jednak zaznaczyć, że najściślej i bezpośrednio z jego działalnością założycielską łączy się właśnie Zgromadzenie Córek Mądrości oraz późniejsze Towarzystwo Maryi, natomiast rozwój Braci św. Gabriela bywa szerzej przedstawiany jako owoc jego duchowego dziedzictwa.

Misjonarz ludowy i kaznodzieja

Z czasem przełożeni skierowali go do pracy misyjnej. Od tej chwili jego życie nabrało jeszcze większego tempa. Wędrował od wioski do wioski i od miasteczka do miasteczka, głosząc Ewangelię, prowadząc misje ludowe i rekolekcje oraz budząc w ludziach pragnienie nawrócenia. W czasie swojej posługi wygłosił około 200 misji i rekolekcji. Każda z nich trwała nieraz nawet pięć tygodni, dlatego jego apostolat nie miał charakteru powierzchownego. Przeciwnie, starał się dotrzeć do serc głęboko i trwale.

Uczył wiernych modlitwy, katechizmu i religijnych pieśni, a ponadto zapisywał ich do bractw, między innymi Różańca Świętego, Pokutników, 44 Dziewic, Milicji św. Michała oraz Przyjaciół Krzyża. Chciał w ten sposób nie tylko poruszyć emocje słuchaczy, ale też pozostawić po misjach konkretny owoc duchowy. Co więcej, swoje słowa potwierdzał surowym życiem, pokutą i osobistym wyrzeczeniem, dlatego jego przepowiadanie zyskiwało szczególną siłę.

Trudności w posłudze

Jego bezkompromisowa gorliwość nie wszędzie spotykała się z życzliwością. Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort otwarcie występował przeciw jansenizmowi, który uważał za poważne zagrożenie dla autentycznej pobożności chrześcijańskiej. Widział w nim nurt osłabiający zaufanie do Bożego miłosierdzia i deformujący obraz Boga. Dlatego mówił o nim jasno, odważnie i bez oglądania się na opinię środowisk kościelnych.

To właśnie z tego powodu popadł w konflikt z częścią miejscowych duszpasterzy, którzy traktowali go jak intruza wkraczającego na ich teren. Napotykał opór, ograniczenia, a nawet wypędzenie z niektórych diecezji. Mimo to nie zrezygnował ze swojej misji. Udał się do Rzymu, gdzie papież Klemens XI nadał mu tytuł Misjonarza Apostolskiego. Dzięki temu mógł wrócić do Francji z wyraźnym papieskim umocowaniem i nadal prowadzić dzieło ewangelizacji.

Apostoł Maryi i Różańca

Najgłębszym rysem duchowości św. Ludwika Marii Grignion de Montfort była całkowita przynależność do Jezusa przez Maryję. To właśnie on rozwinął znaną koncepcję oddania się Matce Bożej w „niewolę miłości”, czyli dobrowolne, pełne i ufne zawierzenie siebie Maryi po to, by jeszcze doskonalej należeć do Chrystusa. W Jej ręce składał modlitwy, posty, zasługi, cierpienia, prace apostolskie i całe swoje życie.

Jednocześnie z niezwykłą gorliwością szerzył Różaniec. Należał do III Zakonu św. Dominika i już za życia uchodził za jednego z największych apostołów tej modlitwy. Właśnie dlatego jego nauczanie maryjne nie było oderwaną teorią. Przeciwnie, miało prowadzić wiernych do odnowienia przyrzeczeń chrzcielnych, do głębszego życia Ewangelią oraz do wierniejszego naśladowania Chrystusa.

Najważniejsze pisma

Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort pozostawił po sobie pisma, które na trwałe weszły do klasyki duchowości katolickiej. Najbardziej znanym dziełem pozostaje Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny, w którym wyjaśnił sens całkowitego oddania się Maryi i ukazał duchowe owoce takiego zawierzenia. Napisał także Tajemnicę Różańca oraz Miłość Jezusa – Mądrość Przedwieczna, a ponadto zostawił reguły zakładanych przez siebie bractw, traktaty ascetyczne i liczne pieśni religijne.

Jego największym wkładem w życie Kościoła stała się właśnie nauka o całkowitym oddaniu się Maryi. Z czasem duchowość ta przeniknęła do życia milionów wiernych. Szczególne miejsce zajęła również w życiu św. Jana Pawła II, który przyjął jako dewizę słowa Totus Tuus, wyraźnie inspirowane nauczaniem Montforta.

Założenie Towarzystwa Maryi

W 1715 roku św. Ludwik Maria Grignion de Montfort założył Towarzystwo Maryi, znane później jako montfortanie lub Misjonarze Towarzystwa Maryi. Celem tej wspólnoty było głoszenie Ewangelii ubogim, formowanie młodzieży i niesienie pomocy potrzebującym. Razem z Córkami Mądrości tworzyli dzieła zakorzenione w prostocie, ubóstwie i misyjnej gorliwości. Chciał, by jego duchowi synowie i córki służyli tam, gdzie człowiek cierpi najbardziej: w szpitalach, przytułkach, domach prywatnych i środowiskach ubogich. Dlatego jego wizja życia zakonnego nigdy nie odrywała się od konkretu. Modlitwa miała prowadzić do działania, a nabożeństwo do Maryi do większej miłości wobec człowieka.

Śmierć droga na ołtarze

Nieustanne podróże, surowe umartwienia i ogromna intensywność pracy misyjnej szybko nadwyrężyły jego zdrowie. Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort zmarł 28 kwietnia 1716 roku w Saint-Laurent-sur-Sèvre i właśnie tam znajdują się jego relikwie.

Pamięć o św. Ludwiku Marii Grignion de Montfort nie zgasła po jego śmierci. Przeciwnie, z czasem jego duchowość zyskiwała coraz większe znaczenie w Kościele. Papież Pius IX uznał heroiczność jego cnót 29 września 1869 roku. Następnie Leon XIII beatyfikował go 22 stycznia 1888 roku, a Pius XII kanonizował 20 lipca 1947 roku. Warto dodać, że trwa również staranie o ogłoszenie go doktorem Kościoła. To pokazuje, jak wielkie znaczenie przypisuje się jego nauce i jak mocno jego pisma nadal kształtują duchowość katolicką.