św. Zyta z Lukki

Pokorna służąca

Święta Zyta urodziła się około 1218 roku (według niektórych źródeł około 1212 roku) w Monsgrati lub Bozzanello koło Lukki, w Toskanii we Włoszech. Pochodziła z bardzo ubogiej, ale głęboko wierzącej rodziny wieśniaczej. Rodzice, mimo skromnych warunków życia, przekazali dzieciom silne zasady moralne, pobożność oraz szacunek do pracy. To właśnie ten domowy fundament ukształtował przyszłą świętą.

Gdy miała zaledwie 12 lat, rozpoczęła służbę w domu zamożnej rodziny Fatinelli w Lukce. Pozostała tam przez całe życie, traktując swoją pracę nie jak przykry obowiązek, lecz jak powołanie i formę służby Bogu. Początki były jednak bardzo trudne. Spotykała się z przykrościami, surowym traktowaniem i drwinami. Mimo to nie odpowiadała gniewem ani urazą. Przeciwnie, zachowywała spokój, cierpliwość i niezwykłą pogodę ducha.

Zyta wyróżniała się pracowitością, uczciwością i zdyscyplinowaniem. Każdy dzień rozpoczynała bardzo wcześnie, aby jeszcze przed obowiązkami uczestniczyć we Mszy Świętej i przyjąć Komunię świętą. Ponadto wiele czasu poświęcała modlitwie prywatnej. Pościła, podejmowała umartwienia i żyła niezwykle skromnie. Według przekazów spała na ziemi, często jadła tylko chleb i wodę, a przez długi czas chodziła boso. Dopiero po jej śmierci odkryto, że nosiła pod ubraniem sznur pokutny.

Jednocześnie nie zamykała się w surowej ascezie. Przeciwnie, była wrażliwa na biedę innych. Chętnie pomagała ubogim, dzieliła się żywnością, a nawet oddawała potrzebującym część tego, co sama posiadała. Z tego powodu nieraz spotykały ją nieprzyjemności, ponieważ inni domownicy i służba patrzyli na jej postępowanie z niezrozumieniem lub zazdrością. Z czasem jednak dobroć, roztropność i sumienność Zyty zdobyły zaufanie gospodarzy. W końcu powierzono jej klucze do domu oraz zarząd nad całym gospodarstwem i służbą.

Jej życie szybko stało się świadectwem świętości przeżywanej pośród codziennych obowiązków. Zyta nie szukała rozgłosu, a jednak otoczenie dostrzegało w niej osobę wyjątkową. Przypisywano jej głębokie życie kontemplacyjne, a tradycja wspomina także o nadzwyczajnych łaskach i ekstazach. Była nie tylko pokorna, ale też roztropna, stanowcza i pełna godności.

Święta Zyta zmarła 27 kwietnia 1272 roku w Lukce, prawdopodobnie po krótkiej chorobie, mając około 54 lat. Przeżyła około 42 lata w służbie. Została pochowana nie na cmentarzu, lecz w kościele św. Frediana w Lukce, do którego codziennie uczęszczała. Już wkrótce po śmierci zaczęto otaczać ją wielką czcią, a jej grób stał się miejscem modlitwy. O rozgłosie Zyty świadczy również fakt, że wspomniał ją Dante Alighieri w Boskiej Komedii.

Kult św. Zyty – beatyfikacja i kanonizacja

Kult św. Zyty rozwijał się spontanicznie już w średniowieczu. W czasie badań nad jej relikwiami, prowadzonych w 1652 roku, odnaleziono jej ciało w stanie nienaruszonym rozkładem, co jeszcze bardziej wzmocniło cześć oddawaną świętej. Za formalny moment wyniesienia Zyty na ołtarze przyjmuje się 5 września 1696 roku, kiedy papież Innocenty XII potwierdził jej kult. Jej imię zostało następnie wpisane do Martyrologium Romanum w 1748 roku przez papieża Benedykta XIV.

W późniejszych wiekach Kościół jeszcze wyraźniej podkreślił znaczenie jej świadectwa. W 1935 roku papież Pius XI ogłosił ją patronką miasta Lukka oraz osób pracujących w służbie domowej. W tradycji kościelnej i ludowej św. Zyta stała się także patronką gospodyń, pokojówek, lokajów, kelnerów, kucharzy, piekarzy, służących, kobiet żyjących samotnie oraz osób wyśmiewanych z powodu swojej pobożności.

Cuda i atrybuty św. Zyty

Z postacią św. Zyty wiąże się kilka pięknych legend i znaków, które na trwałe weszły do chrześcijańskiej ikonografii. Najbardziej znana opowiada o tym, że niosła chleb ubogim, a kiedy została zatrzymana i zapytana, co niesie w fartuchu, chleb w cudowny sposób zamienił się w kwiaty. Inna tradycja mówi o dzbanie, w którym woda przemieniła się w wino. Dlatego w przedstawieniach święta ukazywana jest najczęściej: z fartuchem pełnym kwiatów, z dzbanem, z kluczami, jako zarządczyni domu, w stroju służącej lub prostej kobiety pracującej.