św. Bonifacja Rodríguez Castro

Dzieciństwo w rodzinie rzemieślniczej

Święta Bonifacja Rodríguez Castro urodziła się 6 czerwca 1837 roku w Salamance (Hiszpania) jako najstarsza z sześciorga dzieci Jana Rodrígueza Gutiérreza, krawca, oraz Marii Natalii Jiménez Castro. Rodzice troszczyli się o religijne wychowanie dzieci, a pierwszym środowiskiem życia Bonifacji był rodzinny dom połączony z warsztatem rzemieślniczym.

Po ukończeniu szkoły podstawowej zaczęła zdobywać umiejętności zawodowe. Kiedy miała piętnaście lat, po śmierci ojca podjęła pracę, aby pomóc matce w utrzymaniu rodziny. Zajęcie było ciężkie, a wynagrodzenie niewielkie. Właśnie wtedy coraz lepiej poznawała położenie kobiet, które ubóstwo narażało na wyzysk, poniżenie i utratę życiowej samodzielności. Doświadczenia te ukształtowały jej szacunek dla pracy fizycznej, prostotę oraz szczególną wrażliwość na los robotnic.

Warsztat inspirowany życiem w Nazarecie

Kiedy sytuacja finansowa rodziny nieco się poprawiła, Bonifacja otworzyła własny warsztat. Praca nie była dla niej jedynie sposobem zarabiania na życie. Widziała w niej drogę duchowego dojrzewania, wzorowaną na ukrytym życiu Jezusa, Maryi i Józefa w Nazarecie.

Codziennie uczestniczyła we Mszy Świętej. Szczególną czcią otaczała Niepokalaną Maryję oraz św. Józefa. Z czasem wokół niej zgromadziły się młode kobiety, które spotykały się w jej domu na modlitwie. Wspólnie utworzyły Stowarzyszenie Niepokalanej i św. Józefa, nazywane również Kongregacją Józefińską. Bonifacja nie oddzielała duchowości od codzienności. Modlitwa prowadziła ją ku pracy, a praca stawała się sposobem służenia kobietom potrzebującym bezpieczeństwa, uczciwego zajęcia i wsparcia.

Spotkanie z ojcem Franciskiem Butiñą

W październiku 1870 roku do Salamanki przybył kataloński jezuita o. Franciszek Ksawery Butiñá, który prowadził apostolat wśród robotników. Bonifacja poprosiła go o kierownictwo duchowe. Ich spotkanie okazało się ważne dla rozwoju dzieła, które dojrzewało w jej sercu.

Ojciec Butiñá podzielał przekonanie, że praca może stać się miejscem spotkania z Bogiem i drogą chrześcijańskiego uświęcenia. Wspólnie wypracowali nową formę życia zakonnego, bliską środowisku kobiet pracujących i opartą na duchowości Świętej Rodziny.

Powstanie Służebnic św. Józefa

10 stycznia 1874 roku, na mocy dekretu biskupa Salamanki, Bonifacja założyła we własnym domu Zgromadzenie Służebnic św. Józefa (hiszp. Siervas de San José). Dołączyło do niej sześć kobiet, wśród nich jej matka. Centrum wspólnoty stanowił Warsztat Nazaretański. Zakonnice pracowały tam razem z ubogimi kobietami świeckimi, zapewniając im uczciwe zajęcie oraz chroniąc je przed wyzyskiem i innymi zagrożeniami. Kontemplację życia Świętej Rodziny łączyły z pracą, modlitwą i współdziałaniem ze świeckimi.

Był to nowatorski projekt życia zakonnego. Klasztor nie miał odgradzać sióstr od świata pracy, lecz stać się miejscem, w którym kobiety odzyskiwały poczucie bezpieczeństwa i własnej wartości. Bonifacja pragnęła, aby praca wykonywana w atmosferze wspólnoty pomagała im zachować niezależność i uniknąć sytuacji prowadzących do krzywdy lub wykorzystania. Taką misję zgromadzenia podkreślają także oficjalne źródła kościelne.

Niezrozumienie i utrata funkcji przełożonej

Pierwsze lata istnienia zgromadzenia przyniosły poważne trudności. Trzy miesiące po jego założeniu o. Butiñá musiał opuścić Hiszpanię wraz z innymi jezuitami wydalonymi przez władze państwowe. W styczniu 1875 roku biskup Joachim Lluch y Garriga, który zatwierdził wspólnotę, został przeniesiony do Barcelony.

Nowi opiekunowie kościelni nie akceptowali wizji domu zakonnego jako warsztatu otwartego również dla kobiet świeckich. Próbowali zmienić konstytucje zgromadzenia, ograniczając pierwotny charakter dzieła. Bonifacja nie mogła zgodzić się na rozwiązania, które w jej przekonaniu odchodziły od charyzmatu wspólnoty.

Większość sióstr nie poparła jednak założycielki. W atmosferze narastającego konfliktu Bonifacja utraciła funkcję przełożonej. Doświadczyła odrzucenia ze strony kobiet, z którymi rozpoczynała wspólną drogę. Podczas kanonizacji papież Benedykt XVI wskazał, że właśnie poprzez to bolesne doświadczenie poznała nowy wymiar naśladowania Chrystusa i przyjęła krzyż z wytrwałą nadzieją.

Nowy dom w Zamorze

Za aprobatą miejscowego biskupa Bonifacja otworzyła nowy dom w Zamorze. 25 lipca 1883 roku opuściła Salamankę i wraz z kilkoma wiernymi jej siostrami rozpoczęła kolejny etap działalności. W Zamorze kontynuowała pierwotną misję zgromadzenia. Pozostała blisko kobiet pracujących, łącząc modlitwę, życie wspólnotowe i pracę według wzoru Świętej Rodziny.

1 lipca 1901 roku papież Leon XIII zatwierdził Zgromadzenie Służebnic św. Józefa, lecz dokument nie obejmował domu w Zamorze. Bonifacja przyjęła tę wiadomość z bólem. Nie zerwała jednak więzi ze zgromadzeniem ani nie zrezygnowała z nadziei, że po jej śmierci wspólnota ponownie zjednoczy się wokół pierwotnego charyzmatu.

Śmierć i pojednanie zgromadzenia

Bonifacja Rodríguez Castro zmarła 8 sierpnia 1905 roku w Zamorze. Towarzyszyły jej nieliczne współsiostry oraz mieszkańcy miasta, którzy byli przekonani o jej świętości. Oficjalne źródła watykańskie wskazują właśnie 8 sierpnia jako datę jej śmierci i wspomnienia liturgicznego.

Jej nadzieja na pojednanie spełniła się niedługo później. 23 stycznia 1907 roku dom w Zamorze został włączony do pozostałej części zgromadzenia. Dzieło założycielki odzyskało jedność, której tak bardzo pragnęła. Doczesne szczątki świętej spoczywają w domu macierzystym Zgromadzenia Służebnic św. Józefa w Salamance.

Beatyfikacja i kanonizacja

1 lipca 2000 roku Ojciec Święty Jan Paweł II zatwierdził dekret o heroiczności cnót Bonifacji Rodríguez Castro. Ten sam papież beatyfikował ją 9 listopada 2003 roku. 23 października 2011 roku na placu św. Piotra w Rzymie papież Benedykt XVI ogłosił Bonifację świętą. Kościół ukazał w niej kobietę, która przez modlitwę i pracę służyła chrześcijańskiemu oraz społecznemu rozwojowi innych kobiet.