św. Kilian z Würzburga

Irlandzkie początki i droga misyjna

Święty Kilian z Würzburga urodził się około 640 roku w Mullagh w hrabstwie Cavan w Irlandii. Pochodził z irlandzkiej szlachty, a według tradycji został mnichem w klasztorze Hy, utożsamianym zwykle z Ioną. Niektóre przekazy mówią, że mógł być opatem, a także biskupem działającym w Irlandii, zanim wyruszył na kontynent.

Jego życie przypadło na czas, gdy irlandzcy mnisi i misjonarze często podejmowali wędrówkę dla Chrystusa. Kilian opuścił ojczyznę z grupą towarzyszy i przez Galię dotarł do ziem dzisiejszej Bawarii. W Würzburgu zastał ludność w znacznej części pogańską i tam postanowił rozpocząć dzieło ewangelizacji.

Misja w Würzburgu i Frankonii

Według tradycji Kilian udał się do Rzymu, aby uzyskać papieskie upoważnienie do misji. W tej sprawie źródła nie są całkowicie zgodne. Część przekazów łączy tę misję z papieżem Kononem, od którego Kilian miał otrzymać uprawnienia misyjne po śmierci Jana V. Natomiast inne tradycje wskazują na papieża Jana V jako tego, który powierzył mu ewangelizację Frankonii. Catholic Encyclopedia wyjaśnia tę rozbieżność w ten sposób, że Kilian miał spodziewać się spotkania z Janem V, lecz ten zmarł 2 sierpnia 686 roku, a upoważnienie przekazał mu dopiero jego następca, Konon.

Po powrocie do Würzburga, około 687 roku, Kilian działał razem z kapłanem Kolmanem, oraz z diakonem Totnanem. Ich praca objęła Wschodnią Frankonię i Turyngię. Tradycja przypisuje Kilianowi nawrócenie księcia Gosberta oraz znacznej części jego poddanych. Dzięki temu Ewangelia zaczęła zapuszczać korzenie w miejscu, które później stało się jednym z ważnych ośrodków chrześcijaństwa w Niemczech.

Upomnienie księcia i gniew Geilany

Nawrócenie księcia nie zakończyło jednak napięć. Kilian zwrócił uwagę Gosbertowi, że jego małżeństwo z Geilaną, wdową po bracie, jest niezgodne z chrześcijańskim rozumieniem prawa małżeńskiego. Książę miał obiecać rozstanie z nią, ale sama Geilana odebrała słowa misjonarza jako zagrożenie dla swojej pozycji.

Gdy Gosbert przebywał poza Würzburgiem, Geilana doprowadziła do zabójstwa Kiliana i jego towarzyszy. Według przekazu zostali oni ścięci 8 lipca 689 roku. Ich ciała pochowano potajemnie razem z naczyniami liturgicznymi, szatami i księgami, aby zatrzeć ślady zbrodni.

Męczennik Würzburga i rozwój kultu

Pamięć o Kilianie z Würzburga nie zgasła mimo gwałtownej śmierci. Gdy św. Bonifacy przybył później na te ziemie, miał odnaleźć ślady wcześniejszej pracy misyjnej irlandzkiego biskupa. Relikwie Kiliana zostały odnalezione, a jego kult zaczął się rozwijać szczególnie w Würzburgu.

W 743 roku św. Burchard, pierwszy biskup Würzburga, przeniósł relikwie do kościoła Najświętszej Maryi Panny. Po uzyskaniu zgody papieża Zachariasza na publiczny kult przeniesiono je uroczyście (prawdopodobnie 8 lipca 752 roku) do nowo ukończonej katedry Zbawiciela. Późniejsze przekazy mówią także o uroczystej translacji w 788 roku z udziałem Karola Wielkiego.

Do dziś św. Kilian pozostaje jedną z najważniejszych postaci w religijnej pamięci Würzburga i jest nazywany apostołem Frankonii. Jego czaszka, ozdobiona drogimi kamieniami, jest przechowywana w katedrze i w dniu wspomnienia świętego wynoszona w uroczystej procesji. W ikonografii przedstawia się go najczęściej jako biskupa z pastorałem i mieczem.

Martyrologium Romanum wspomina go 8 lipca jako biskupa i męczennika, który przybył z Irlandii do Würzburga aby głosić Ewangelię, i za troskę o zachowanie chrześcijańskich obyczajów poniósł śmierć męczeńską.