św. Arystydes Ateński

Święty Arystydes, występujący w niektórych tekstach jako Arystydes Marcjan (Aristides Marcianus) był ateńskim filozofem i chrześcijańskim apologetą żyjącym w II wieku. O jego życiu wiadomo bardzo niewiele. Euzebiusz z Cezarei oraz św. Hieronim znali go przede wszystkim jako autora Apologii, napisanej w obronie chrześcijan.

Przez wiele stuleci dzieło uchodziło za zaginione. W XIX wieku odnaleziono jego fragmenty ormiańskie, następnie pełniejszą wersję syryjską w klasztorze św. Katarzyny na Synaju, a także fragmenty greckie. Dzięki temu możliwe stało się odtworzenie znacznej części tekstu.

W kwestii adresata Apologii źródła nie są całkowicie zgodne. Euzebiusz i Hieronim łączyli ją z cesarzem Hadrianem. W tradycji syryjskiej pojawia się natomiast imię Antonina Piusa, dlatego część badaczy datowała dzieło na jego panowanie, przed 147 rokiem. Nowsze opracowania za bardziej prawdopodobną uznają jednak wersję z Hadrianem i wskazują na okres około 124–125 roku, zaznaczając, że kwestia pozostaje jednak otwarta.

Arystydes bronił chrześcijaństwa przede wszystkim poprzez ukazanie wiary w jednego Boga oraz sposobu życia chrześcijan. Pisał o ich modlitwie, trosce o ubogich i prześladowanych, gościnności oraz moralności. Nie ograniczał się więc do filozoficznej argumentacji, ale świadectwo codziennego życia wierzących traktował jako ważny argument na rzecz prawdziwości ich wiary.

Nie znamy pewnej daty ani okoliczności jego śmierci. Późniejsza tradycja przedstawiała go niekiedy jako męczennika, jednak brak wczesnych świadectw pozwalających uznać jego męczeństwo za fakt historycznie potwierdzony. Martyrologium Romanum wspomina św. Arystydesa 31 sierpnia jako ateńskiego filozofa odznaczającego się wiarą i mądrością, który pisał do cesarza Hadriana o religii chrześcijańskiej.